بررسي ميزان تعميم پذيري نتايج حاصل از مدل هاي آزمايشگاهي به رودخانه هاي طبيعي براي تخمين منحني دبي – اشل

مقدمه: مطالعات آزمايشگاهي و نظري بسياري با در نظر گرفتن ضريب زبري مانينگ در رودخانه‌ها توسط محققان براي برآورد منحني دبي- اشل صورت گرفته است. در رودخانه‌هاي طبيعي در شرايط سيلابي با افزايش دبي جريان آب از كانال اصلي خارج شده و وارد سيلاب دشت ها مي گردد در نتيجه شكل مقطع كانال تغيير پيدا مي‌كند و موجب تغيير ضريب مانينگ مي شود. ولي همچنان تعميم پذيري اين منحني ها به رودخانه هاي طبيعي به عنوان يكي از مسائل اصلي هيدروليك رودخانه مي باشد. روش: در اين تحقيق، با استفاده از مطالعات 9 مدل آزمايشگاهي و 6 رودخانه طبيعي و همچنين با استفاده از 6 روش روش مختلف محاسبه منحني دبي=اشل رودخانه به محاسبه ضريب زبري براي كانال هاي آزمايشگاهي و آبراهه هاي طبيعي پرداخته شد. در روند اين تحقيق، ابتدا به محاسبه ضريب مانينگ با استفاده از روش هاي مختلف و داده هاي آزمايشگاهي گوناگون پرداخته شده است.  همچنين جهت بررسي تغيير ضريب زبري نسبت به تغييرات سطح مقطع از 6 روش فوق استفاده شده است.يافته ها: با توجه به اينكه سطح مقطع رودخانه‌ها در طول مسير در شرايط سيلابي مي تواند به شكل قابل توجهي تغيير كند، بر اين اساس روشي كه كمترين حساسيت را نسبت به تغييرات شكل مقطع داشته باشد از قابليت تعميم پذيري بيشتري برخودار است. پس از بررسي نتايج روش‌هاي فوق، روش‌هاي  SC-SEV,SC-SIV,SC-SIH داراي حساسيت كمتري نسبت به تغييرات سطح مقطع براي تعيين ضريب زبري مي‌باشد.نتيجه گيري: ضريب تغييرات در كانال هاي مستقيم و بدون زبري در روش‌SC-SIV از تمام روش‌هاي ديگر كمتر است. در نتيجه، اين روش به تغييرات شكل مقطع حساسيت كمتري دارد و گزينه مناسبي براي يافتن منحني هاي دبي-اشل با قابليت تعميم پذيري بيشتر مي باشد. روش‌هاي SEV,SED,SIV داراي نتايج بهتري در تخمين ضريب مانينگ دارند و روش SC-SID نتايج غير قابل قبولي را ارئه مي‌دهد و حساسيت زيادي نسبت به تغييرات سطح مقطع دارد.