شناسايي عوامل اجتماعي مؤثر بر سلامت روان كودكان و نوجوانان در همه‌گيري كوويد-۱۹: يك مطالعه مرور سيستماتيك

اهداف با شروع بحران همه گيري ويروس كوويد-19 در سراسر جهان از جمله ايران، لزوم پيشگيري و درمان كوويد-۱۹ به يك اولويت ملي براي همه گروه هاي جامعه تبديل شده است. كودكان به عنوان يكي از گروه هاي آسيب پذير جامعه در ابعاد مختلف تحت تأثير اين همه گيري قرار دارند. درنتيجه اين مطالعه به دنبال اين بوده است كه با مرور شواهد و منابع موجود در سطح داخلي و بين المللي، عوامل اجتماعي مؤثر بر سلامت روان كودكان ساكن ايران در مواجهه با همه گيري كوويد-19 را شناسايي و طبقه بندي كند. مواد و روش ها روش اين مطالعه از نوع تحقيقات توصيفي با مرور نظام مند اسناد و منابع كتابخانه اي و جست وجو در پايگاه هاي اطلاعاتي معتبر داخلي و بين المللي بوده است كه فرايند آن با كمك نمودار پريزما گزارش شده است. مطالعات كمّي نهايي با كمك چك ليست ارزيابي مطالعات و درنهايت 9 مطالعه براي بررسي و تحليل نهايي انتخاب و وارد مطالعه شدند. يافته ها در ميان مطالعاتي كه به سلامت روان كودكان ساكن ايران اشاره داشتند، فقط يك مطالعه در سطح ملي بود، بيش از 44 درصد محدود به كودكان شهر تهران بود و همچنين بيش از 77 درصد مطالعات، جمعيت عمومي كودكان را مطالعه كرده بودند. براساس نتايج اين مطالعه مي توان گفت عوامل تمايزيافتگي خويشتن بالا، سبك هاي حل تعارض سازگارتر مادر- فرزند و پدر- فرزند، سن بيشتر، افزايش زمان حضور والدين در خانه و تحصيلات بيشتر مادر به عنوان عوامل محافظ و تعيين كننده مثبت سلامت روان (اضطراب و ترس از كرونا) كودكان ساكن ايران شناسايي شدند. از طرفي اضطراب كرونا در مادران، اضطراب، استرس و افسردگي در مادران، آگاهي كودكان از كرونا، ابتلا به ويروس كرونا و يا فوت شخصي از خويشاوندان بر اثر ويروس كرونا، اشتغال والدين به عنوان كادر درمان، مزاحمت و گوش به زنگي والدين، تك فرزند بودن، كم شنوايي و ناشنوايي عوامل خطر براي سلامت روان كودكان (اضطراب، ترس از كرونا و پرخاشگري) ساكن ايران در همه گيري كروناست. نتيجه گيري در ايران در مقايسه با كشورهاي مختلف مطالعات بسيار محدودي به سلامت روان كودكان (اضطراب، ترس از كرونا و پرخاشگري) و به ويژه عوامل تعيين كننده اجتماعي آن پرداخته بودند. مطالعات موجود نيز ابعاد محدود سلامت روان و عوامل تعيين كننده سطح فردي و خانوادگي را عمدتاً مطالعه كرده بودند. اما شناخت و توجه به عوامل تهديدكننده، پيشگيري كننده و تقويت كننده سلامت روان كودكان و رسيدگي به آن از طريق مداخلات و اقدامات اجتماعي مي تواند به شكستن چرخه ناكارآمد نابرابري و تبعيض، ارتقاي سلامت روان و كاهش آسيب در مواجهه با همه گيري فعلي و همه گيري هاي احتمالي در آينده منجر شود.