پيشگويي‌كننده‌هاي غم و اندوه مادري در دوره پس از زايمان بر‌اساس تعيين‌كننده‌هاي اجتماعي سلامت مدل سازمان بهداشت جهاني: تحليل مسير

اهداف اختلالات رواني پس از زايمان طيف وسيعي دارند و يكي از شايع ترين آنها، غم واندوه مادري است. مطالعه حاضر با هدف تعيين پيشگويي كننده هاي غم و اندوه مادري در دوره پس از زايمان براساس تعيين كننده هاي اجتماعي سلامت مدل سازمان بهداشت جهاني با استفاده از تحليل مسير انجام شد. مواد و روش ها مطالعه كمي آينده نگر بر روي 449 زن زايمان كرده مراجعه كننده به مراكز بهداشتي درماني دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي به منظور تعيين عوامل پيشگويي كننده مرتبط با غم و اندوه مادري با استفاده از تحليل مسير در تهران در بازه زماني از اواخر آبان سال 1399 تا اوايل ارديبهشت 1401 انجام شد. روش نمونه گيري تصادفي چندمرحله اي بود. ابزار مورداستفاده در اين پژوهش، پرسشنامه مشخصات جمعيت شناختي و زنان و زايمان، پرسشنامه وضعيت اجتماعي اقتصادي، پرسشنامه عوامل رواني اجتماعي، شامل استرس، اضطراب و افسردگي، حمايت اجتماعي دركشده، حوادث و تجارب ناگوار زندگي و پرسشنامه عوامل رفتاري، ازجمله پرسشنامه خشونت خانگي و رفتارهاي ناسالم، بود. غم و اندوه مادر پس از زايمان هم براساس پرسشنامه استين سنجيده شد. براي تحليل آماري براي سنجش فرواني، ميانگين وضريب همبستگي از نرمافزار SPSS نسخه 24 و براي آزمون مدل و نيكويي برازش مدل از نرمافزار ليزرل نسخه 8/8 استفاده شد يافته ها از 449 زن موردبررسي در دوره پس از زايمان 4/66 درصد از مادران داراي غم و اندوه مادري بودند. ميانگين سن زنان 4/46± 26/96 و همسرانشان 5/6± 32/17 بود . اكثريت افراد (81/5 درصد) از وضعيت اقتصادياجتماعي متوسط و مطلوب برخوردار بودند و 62/1 درصد مورد خشونت خانگي قرار گرفته بودند. در تحليل مسير، وضعيت اقتصادياجتماعي بيشترين اثر منفي غير مستقيم (-0/088) را با غم مادري داشت. استرس، افسردگي و اضطراب بيشترين اثر منفي مستقيم (B=-0/19) و حوادث ناگوار بيشترين اثر مثبت (B=0/18) را با غم مادري داشتند. خشونت خانگي بيشترين اثر مثبت مستقيم و غيرمستقيم (B=0/36) را با غم مادري نشان داد. مدل پيشنهادي در تحقيق از برازش مناسب و مطلوبي برخوردار بود (شاخص نيكويي برازش=1، ريشه ميانگين مربعات خطاي برآورد=0/09). نتيجه گيري باتوجه به اهميت نقش و شيوع بالاي غم مادري در سلامت روان زنان پس از زايمان، توجه به اين عوامل تأثيرگذار جهت پيشگيري و غربالگري ازنظر تشخيص بهنگام و اقدامات لازم ضروري به نظر مي رسد.