استدلال دانشجويان دربارۀ تقلب در چهارچوب سازوكارهاي تعهد گريزي اخلاقي

زمينه: تعهد گريزي اخلاقي مجموعه ‌سازوكارهايي شناختي است كه افراداز آن‌ها براي تقليل احساس منفي خود پس از ارتكاب عمل غيراخلاقي استفاده مي‌كنند. هدف اين پژوهش بررسي ميزان اين سازوكارها دراستدلال دانشجويان درباره‌ي تقلب و بررسي رابطه‌ي آن‌ها و اقدام به تقلب بود. روش: پژوهش حاضر پژوهشي با روش تحليل محتوا است. جامعه‌ي پژوهش، دانشجويان دانشگاه سلمان فارسي كازرون و نمونه‌ي آن 379 دانشجويي بود كه به روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند. دانشجويان به سوالي بازپاسخ در مورد اينكه تقلب در امتحانات را چگونه ارزيابي مي‌كنند و مقياسي ليكرتي در مورد ميزاني كه در امتحانات تقلب مي‌كنند، پاسخ دادند. پاسخ‌ها براساس انواع هشت‌گانه‌ي تعهد گريزي اخلاقي، بعلاوه‌ي نادرست دانستن تقلب مورد تحليل محتوا واقع شد. از فراواني و درصد، آزمون‌هاي نيكويي برازش (2χ)، تي، تحليل پراكنش يك‌راهه و همبستگي پيرسون و دورشته‌اي براي تحليل آماري استفاده شد. يافته ها: 40.9% دانشجويان تقلب را عملي نادرست مي‌دانستند؛ با اين حال 82.7% دانشجويان لااقل يك بار تقلب كرده بودند. از ميانمحتواهاي تاييد‌كننده‌ي تقلب، 54.91% مربوط به توجيه اخلاقي بعنوان يكي از سازوكارهاي تعهد گريزي اخلاقي بود.ميزان استفاده از تعهد گريزي اخلاقي با اقدام به تقلب داراي رابطه‌اي معنادار(0.396:r) بود.همچنين به جز تفاوت جنسيتي در نادرست دانستن تقلب به نفع دانشجويان مونث، هيچ تفاوت جنسيتي يا مرتبط با پايه‌هاي تحصيلي يافته نشد. نتيجه گيري: بنظر مي‌رسد تقلب، در استدلال بسياري از دانشجويان، رفتاري چندان غيراخلاقي تلقي نمي‌شود. پيشنهاد مي‌شود در برنامه‌ي درسي رسمي و غيررسمي دانشگاه‌ها، تمهيداتي جهت كاهش تعهد گريزي اخلاقي و تبيين غيراخلاقي بودن تقلب اعمال شود.