كاركردها و بايسته‌هاي هوش مصنوعي از منظر دادرسي منصفانه

حق بر استفاده از فناوري‌هاي نوين همواره يكي از حقوق اساسي بشر قلمداد شده است و اسناد حقوق بشري متعددي همانند اعلاميۀ اروپايي حقوق ديجيتال و اصول براي دهۀ ديجيتال و ميثاق بين‌المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بر اين مهم صحه گذاشته‌اند. از جملۀ اين فناوري‌هاي نوين، فناوري هوش مصنوعي است كه در نسل‌هاي چندگانۀ حقوق بشر تأثيرات فراگيري داشته و يكي از كاركردهاي آن به‌كارگيري اين هوش در فرايند دادرسي قضايي است. در پژوهش پيش‌رو، صورت‌هاي به‌كارگيري هوش مصنوعي در فرايند دادرسي قضايي و اصول و بايسته‌هاي آن را با روش تحقيق تحليلي توصيفي و استفاده از ابزار كتابخانه‌اي بررسي شده است. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه هوش مصنوعي اين قابليت را دارد كه به صورت ابزار پيشگيري، ابزار تصميم‌سازي (دستيار قاضي) و ابزار تصميم‌گيري (قاضي مستقل) در فرايند دادرسي به‌كار گرفته شود و چنانچه در الگوريتم طراحي‌شده براي هوش مصنوعي اصولي مانند حاكميت قانون، برابري و عدم‌تبعيض، استقلال و بي‌طرفي و شفافيت نهادينه شود و اين الگوريتم را منصفانه گرداند، بهره‌گيري از آن به دادرسي منصفانه خواهد انجاميد.