شناسايي و اولويت‌بندي اصول حقوق محيط‌ زيست با رويكرد مدل‌سازي ساختاري تفسيري

حفاظت از محيط‌ زيست موضوعي بين‌المللي است، زيرا به همۀ كشورها صرف‌نظر از وسعت و سطح توسعه يا ايدئولوژي آن‌ها مربوط مي‌شود. اصول حقوق محيط‌ زيست عموماً از طريق روابط مسالمت‌آميز و به‌وسيلۀ رويۀ قضايي بين‌المللي وارد حقوق محيط‌ زيست شده است. هدف از اين پژوهش طراحي مدلي براي اصول حقوق محيط‌ زيست است. با مرور مباني نظري و بررسي نظر خبرگان، موضوع در قالب شش شاخص اصل مقابله با آسيب‌هاي زيست‌محيطي در منبع، اصل توسعۀ پايدار، اصل پيشگيري، اصل احتياط، اصل ارزيابي و اصل ضرورت حفاظت از محيط‌ زيست دسته‌بندي شد. سپس پرسش‌نامه‌اي ماتريسي براي تعيين ارتباطات بينابيني اين شاخص‌ها تدوين شد. داده‌هاي به‌دست‌آمده از پرسش‌نامه با مدل‌سازي ساختاري تفسيري تحليل و در پنچ سطح در يك شبكۀ تعاملي ترسيم شد كه درنتيجه شاخص «اصل پيشگيري» در بالاترين سطح قرار گرفت. تجربه‌ها و يافته‌هاي علمي بيانگر اين است كه بايد اقدامات پيشگيرانه در ارتباط با محيط ‌زيست، هم به علل زيست‌محيطي و هم اقتصادي، به‌عنوان «قاعدۀ طلايي» مورد توجه واقع شود، زيرا تضمين‌كنندۀ خسارت‌نزدن به محيط‌ زيست است. اين اقدام، به‌علت هزينه‌هاي گران جبران خسارت، از نظر اقتصادي نيز توجيه‌پذير است.