مطالعۀ تطبيقي اعتبار وصيت الكترونيكي در حقوق آمريكا و ايران

آميختگي زندگي با فناوري‌هاي الكترونيكي و مزاياي انكارنشدني آن به گسترش انعقاد معاملات الكترونيكي و قاعده‌گذاري در اين زمينه منجر شده‌ است. اين رسوخ فناوري فقط منحصر در معاملات تجاري نبوده و در حوزۀ وصيت نيز اذهان را به خود مشغول ساخته‌ است. وصيت الكترونيكي، حسب تجهيزات مورداستفاده براي انعقاد آن، به الكترونيكيِ نوشته و نانوشته (صوتي و ويدئوئي) تقسيم مي‌شود. حال، منطقي است كه اين پرسش مطرح شود كه آيا وصيت نيز، به‌منزلۀ عمل حقوقيِ مبتني بر شكل‌گرايي، به‌صورت الكترونيكي تحقق‌پذير است يا خير؟ آيا همۀ اقسام وصيت الكترونيكي معتبرند يا بايد ميان وصيت الكترونيكي نوشته و نانوشته تمايز قائل شد؟ در اين زمينه آراي مختلفي وجود دارد: عده‌اي اعتبار وصيت الكترونيكي را انكار كرده‌اند و برخي ديگر، انعقاد اين نوع از وصيت را به‌علت فوايد آن پذيرفته‌اند. اين موضوع در حقوق ايران مسكوت مانده اما در حقوق آمريكا تحقيقات مفصلي دراين‌باره انجام شده‌ است. وصيت الكترونيكي نوشته در برخي ايالات آمريكا پذيرفته شده‌ است، اما وصيت الكترونيكي نانوشته همچنان به‌عنوان وسيلۀ انعقاد وصيت به رسميت شناخته نشده است. به ‌هر ترتيب، جا دارد كه به شيوۀ تحليلي ـ توصيفي، با رويكردي تطبيقي و با نگاهي به قوانين و رويۀ قضايي آمريكا، و همچنين با تصويب قوانين لازم اين خلأ در نظام حقوقي پر شود. اين نوشتار حركت به سوي پذيرش وصيت الكترونيكي را در حقوق ايران اجتناب‌ناپذير مي‌داند؛ ازاين‌روي، با تمسك به مواد قانون تجارت الكترونيكي، اعتبار انواع وصاياي الكترونيكي را به رسميت شناخته‌ است.