زمان و هستي منهاي خدا در آيين جَيْنه

چيستي زمان و هستي، همان‌طور كه ساير ملل به آن توجه دارند، در آيين جَيْنه نيز محل تأكيد واقع شده و يكي از محورهاي مهم در متون آن آيين به ‌شمار مي‌آيد كه اساس باورِ پيروان را تشكيل داده است. زمان با كيهان و هستي در ارتباط است و كيهان در پرتو زمان در چرخه‌اي دائم در گردونه زمان توجيه مي‌شود. همان‌طور كه زمان در يك چرخه و دور، مراحل و تقسيماتي دارد كه آغاز و انجامي برايش متصور نيست، هستي هم در دايره زمان بدون آغاز و انجام دائم در حال دَوَرانِ مراحل خود طلوع و غروب مي‌كند. افزون بر آن، اهميت جهان‌شناسي آيين جَيْنه در توجيه بي‌خداي عالم با ماده‌اي عظيم يا مهاستّا در شش دسته، جي‌وه و اَجي‌وه، دْهَرمه و ادْهَرمه، كاله و پودگله است.