بررسي عوامل مؤثر بر ارزش اقتصادي خدمات اكوسيستمي جنگل‌هاي هيركاني (مطالعه موردي: ارزش كنترل سيلاب)

پرداخت براي خدمات اكوسيستم (PES) جنگل از ابزارهاي اقتصادي مديريت و حفاظت از جنگل جهت بهبود كاركردها و خدمات اكوسيستمي آن به شمار مي رود. هدف از اين مطالعه بررسي ترجيحات ساكنين خسارت ديده سيل هاي اخير استان مازندران در قالب طرح پرداخت براي خدمات اكوسيستم (PES) و شناسايي عوامل مؤثر بر پذيرش طرحPES  جهت كاهش خسارات ناشي از سيل توسط حفاظت اكوسيستم جنگلي هيركاني است. به منظور نيل به اين هدف، از روش آزمون انتخاب و مدل اقتصادسنجي لاجيت چندجمله اي استفاده گرديد. ويژگي هاي مورد بررسي در اين روش شامل مديريت جنگل، عمليات آبخيزداري، مديريت كاربري اراضي (جلوگيري از تغيير كاربري اراضي جنگلي)، روش پرداخت، طول مدت قرارداد و مقدار پرداخت (قيمت) بوده است. نمونه آماري اين پژوهش شامل ساكنين خسارت ديده سيل هاي اخير (سال هاي 1397 تا اواخر 1399) در سه بخش مركز، شرق و غرب استان مازندران است. داده هاي پژوهش به صورت پيمايش ميداني، نمونه گيري تصادفي و با تكميل 110 پرسشنامه آزمون انتخاب در تابستان 1399 جمع آوري شد. متغيرهاي اجتماعي- اقتصادي در اين تحقيق شامل هفت متغير سن، جنسيت، شغل، تحصيلات، ميزان آگاهي از PES، مخارج و درآمد خسارت ديدگان است. بر اساس نتايج اين پژوهش، بيشترين ميزان تمايل به پرداخت هر خانوار خسارت ديده براي حفظ اكوسيستم جنگلي هيركاني جهت كاهش سيلاب براي ويژگي هاي روش پرداخت و طول مدت قرارداد به ترتيب برابر با 150150 و 68190 ريال در ماه بوده است. نتايج اين مطالعه نشان داد خسارت ديدگان، پرداخت نقدي طولاني مدت را جهت حفظ اكوسيستم جنگل براي كاهش سيلاب ترجيح مي دهند. همچنين، نتايج بررسي اثر متغيرهاي مختلف اجتماعي- اقتصادي بر تمايل به پرداخت خسارت ديدگان نشان داد كه متغيرهاي سن، جنسيت، تحصيلات، مخارج، درآمد و ميزان آگاهي از PES اثر مثبت مستقيم بر تمايل به پرداخت افراد دارند. لذا، پيشنهاد مي گردد در اجراي طرح PES در استان هاي شمالي، متغيرهاي مذكور در برنامه هاي حفاظت جنگل جهت مشاركت مردم در اين‌گونه پروژه‌ها لحاظ گردد.