اثرات نامتقارن تغييرات نرخ ارز و قيمت نفت بر قيمت مواد غذايي و محصولات كشاورزي در ايران: كاربست رهيافت خودتوضيحي با وقفه‌هاي گسترده غيرخطي

تأمين مواد غذايي اساسي ترين نياز انسان بوده و افزايش قيمت آن مي تواند تأثير منفي قابل ملاحظه اي بر وضعيت رفاهي جامعه و بويژه قشر فقير و كم درآمد داشته باشد. از اين رو سياست گذاران حساسيت هاي زيادي نسبت به تغييرات قيمت مواد غذايي از خود نشان مي دهند. بر اين اساس، در اين مطالعه تأثير نوسانات نرخ ارز در كنار نوسانات قيمت نفت، سرانه توليد ناخالص داخلي و درجه باز بودن اقتصاد بر شاخص قيمت مواد غذايي در ايران با استفاده از داده هاي سال هاي 1400-1370 ارزيابي شده است. با توجه به احتمال تأثير نامتقارن بين  متغيرهاي نرخ ارز و قيمت نفت و شاخص قيمت مواد غذايي از رهيافت خودرگرسيو با وقفه هاي گسترده غيرخطي استفاده شده است. نتايج آزمون كرانه براي هم انباشتگي نشان داد كه متغيرهاي اساسي رابطه بلندمدت و معناداري با تغييرات قيمت مواد غذايي دارند. هم‌چنين، نتايج برآورد مدل NARDL گوياي اين حقيقت است كه در بلند مدت يك رابطه مثبت و معني دار ميان قيمت مواد غذايي و افزايش قيمت ارز برقرار است. افزون بر اين، اثر شوك منفي ارزي بر شاخص قيمت مواد غذايي در بلندمدت منفي ارزيابي شد. واكنش قيمت محصولات كشاورزي به شوك منفي ارزي نيز بيش‌تر از شوك هاي مثبت است. همچنين اثر تغييرات قيمت نفت بر قيمت مواد غذايي در سطح قابل قبولي معني دار است. ضريب متغير آزاد سازي تجاري نيز بيانگر كاهش شاخص قيمت مواد غذايي در نتيجه بهبود روابط تجاري ايران با بازار جهاني است. نتايج مطالعه حاضر مي تواند به سياست‌گذاران اقتصادي كه همواره به دنبال كاهش نرخ تورم، حمايت از اقشار آسيب پذير جامعه و حفظ امنيت غذايي در كشور مي باشند در تعيين سياست هاي اقتصادي كمك شايان توجهي نمايد.