اثر شدت تخريب مراتع مشجر بر مشخصه هاي ريشه و فعاليت هاي اكوشيمي خاك منطقه ميركلا نوشهر

سابقه و هدف: رويشگاه هاي كوهستاني، با توجه به شرايط اقليمي كه دارند، جزء مناطق بسيار حساس محسوب مي شوند و عموماً در مقايسه با ارتفاعات پايين دست از تنوع گياهي كمتري برخوردار مي باشند. متاٌسفانه در ساليان گذشته، به علت تعرض هاي انساني، بخش هايي از اين مناطق تخريب شده و اكنون در بعضي سطوح يا فاقد پوشش گياهي مي باشند و يا اينكه از پوشش گياهي بسيار كمي برخوردارند. از آنجايي كه گونه هاي وليك و زرشك غالبيت پوشش هاي درختچه اي رويشگاههاي كوهستاني شمال كشور را شامل مي شوند، در اين پژوهش به مطالعه اثر شدت هاي مختلف تخريب اين پوشش هاي گياهي بر شاخص هاي زيستي خاك پرداخته خواهد شد. مواد و روش ها: بدين منظور در منطقه ييلاقي ميركلاي بخش كجور در غرب استان مازندران مناطقي با درصد پوشش هاي بين 90 تا 100، 70 تا 60، 40 تا 30 و 10 تا 0 درصد، به ترتيب به عنوان رويشگاه هاي بدون تخريب و شدت تخريب هاي سبك، متوسط و شديد انتخاب شدند. سه قطعه يك هكتاري (100 متر × 100 متر) در هر يك از اين رويشگاه ها مدنظر قرار گرفت. در داخل هر يك از  اين قطعات، تعداد 5 نمونه خاك (از چهار گوشه و مركز قطعات) از عمق هاي 10-0، 20-10 و 30-20 سانتي متري و در يك سطح 30 سانتي متر × 30 سانتي متر برداشت و به آزمايشگاه انتقال داده شد. در مجموع از هر يك از اين رويشگاه ها تعداد 45 نمونه خاك به آزمايشگاه انتقال داده شد. نتايج: بيشترين مقادير زيتوده ريزريشه و درشت ريشه هاي خاك در رويشگاه هاي بدون تخريب مشاهده شد. بيشترين مقادير محتواي كربن در درشت ريشه هاي رويشگاه هاي بدون تخريب مشاهده شد. رويشگاه هاي بدون تخريب و همچنين رويشگاه هايي با شدت تخريب كم داراي بالاترين مقادير محتواي نيتروژن و فسفر در ريشه ها بود. بيشترين مقادير كلسيم در ريزريشه رويشگاه هاي بدون تخريب و با تخريب كم مشاهده شد در حالي كه رويشگاه بدون تخريب داراي بالاترين مقادير كلسيم در درشت ريشه هاي خاك بود. كمترين مقادير منيزيم در ريزريشه و درشت ريشه رويشگاه هايي با شدت تخريب شديد مشاهده شد. بيشترين فعاليت آنزيم اوره آز در رويشگاههاي بدون تخريب و لايه هاي بالايي خاك مشاهده شد و با افزايش شدت تخريب فعاليت اين آنزيم بطور معني داري كاهش يافت. بيشترين فعاليت آنزيم اسيدفسفاتاز خاك در رويشگاه بدون تخريب و كمترين مقادير آن در رويشگاه هايي با شدت تخريب شديد مشاهده شد. در رويشگاه هايي با شدت تخريب متوسط، مقدار فعاليت آنزيم اسيدفسفاتاز در عمق هاي مختلف خاك تفاوت آماري معني داري نشان نداد. افزايش شدت تخريب باعث كاهش معني دار فعاليت آنزيم هاي آريل سولفاتاز و اينورتاز خاك شد. عمق 10-0 سانتي متري خاك داراي بيشترين مقادير  آريل سولفاتاز و اينورتاز خاك به ترتيب در رويشگاه هاي بدون تخريب و شدت هاي تخريب سبك، متوسط و شديد بود. نتيجه گيري: نتايج پژوهش حاضر حاكي از آنست كه شدت هاي مختلف تخريب پوشش گياهي اثر قابل توجهي بر شاخص هاي زيستي خاك دارند. در واقع مي توان اشاره داشت كه حفاظت از پوشش گياهي مي تواند اثرات مثبتي بر فعاليت اجزاي زيرزميني خاك داشته باشد. بنابراين يافته هاي اين پژوهش مؤيد حفاظت از پوشش هاي گياهي طبيعي جهت افزايش مشخصه هاي كيفي و سلامت خاك مي باشد. نتايج اين پژوهش مي‌تواند در خصوص ارزيابي توان اكولوژيك و چرخه عناصر غذايي پوشش هاي گياهي طبيعي در مناطق كوهستاني شمال ايران اطلاعات ارزشمندي در اختيار مديران منابع طبيعي قرار داده و كمك شاياني نمايد.