تبيين اثرپذيري ادراك انساني از محيط در گونه هاي متفاوت باغ‌شهر بررسي تطبيقي باغ‌شهر‌هاي دهكده و مهرشهر

در فرايندهاي برنامه‌ريزي شهري، لزوم توجه به ارتقاي كيفي محيط در راستاي تأمين رضايتمندي شهروندان، از اصول بنيادي امر توسعه به شمار مي‌رود. ماهيت محيط‌، ماحصلي از فعاليت‌ها، مفاهيم و خصوصيات فيزيكي است؛ بنابراين ادراك كاربر، رويكردي تحليلي از قضاوت فضايي را ارائه مي‌دهد. اهميت پاسخ گويي سطوح ادراكي متفاوت فرد توسط عوامل مختلف محيطي، ضرورت بررسي كيفيت محيطي از منظر تجربه ادراكي را نشان مي‌دهد؛ زيرا بحران گسترش محيط هاي فاقد مطلوبيت تجربي حاصل از برخوردهاي عملكردگرا، موجب ناكارآمدي در تأمين نيازها شده و ضمن آسيب‌ به مكانيسم‌هاي رفتاري، حيات شهري را نيز دچار مخاطره كرده است. اين پژوهش با هدف تبيين اثرگذاري كيفيت محيطي بر تلقي تجربي ساكنان دو باغ‌شهر در استان البرز انجام ‌شده است و با فرض وجود ارتباط ميان كيفيت محيط در فضاهاي همگاني با ادراك مخاطبان و جهت پاسخگويي به چگونگي اين ارتباط اقدام شده است. دهكده با تردد كنترل‌شده، داراي خدمات محدود و بدنه‌هاي محصور و منفك از بافت شهري، اما مهرشهر با خدمات محله‌اي مجهز و بدون محدوديت پيراموني و كنترل عبور و مرور است كه ضمن دوره ساخت مشترك، چيدمان فضايي آن ها حفظ‌شده است؛ با توجه به تأثيرات ويژگي‌هاي زمينه‌اي متفاوت بر تجربه كاربران، در راستاي هدف، ميزان رضايتمندي نسبت به مؤلفه‌هاي زيبايي‌شناسي و كالبدي- فضايي دو باغ شهر مقايسه شده است. پژوهش با روش توصيفي- تحليلي انجام‌شده و رويكرد روش‌شناسي آن آميخته است. مطالعه پيمايشي با توزيع تصادفي پرسشنامه ميان ساكنان انجام شده و تحليل متغيرها با spss و آزمون فرضيه با آماره (t) صورت گرفته است. يافته ها نشان مي دهند حصار پيراموني و ساختار شطرنجي دهكده با ايجاد باهمستان‌ها به وسيله مرزبندي گياهي، موجب تأمين محصوريت شده و با بهره از كريدورهاي ديد به فضاهاي باز، نبود ديوارهاي همسايگي و همه‌شمولي معابر موجب افزايش پيوستگي شده است. در مهرشهر، تنوع فرميك خانه ها، طراحي منحني‌وار با تغيير زاويه ديد ارتقاي تباين فضايي را منتج شده و هماهنگي حجم، نما و كاربري بناها، تناسبات بصري و پياده محوري موجب رضايتمندي معيار مقياس شده است. در هر دو مجموعه وجود باغ هاي شخصي، چشم اندازهاي طبيعي و تنوع بصري- حركتي معيار كيفي زيبايي شناسي برابري را به وجود آورده است. در نهايت اصلي ترين عوامل موفقيت تجربه ادراكي، دعوت كنندگي افراد خسته از كسالت زندگي پرتلاطم شهري، پيوستگي سبزينگي در جداره بيروني و اعتلاي زيبايي بصري منظر بافت هاي شهري هم جوار در دهكده و تأكيد بر نظم و طرح‌واره هندسي در مهرشهر بوده است.