«بررسي انتقادي دين اسطوره‌اي و پيامدهاي آن از منظر هراري»

هراري انديشمندي اسرائيلي است كه در تحليل خود از تاريخ، آينده و چالش‌هاي انسان، بارها از ماهيت اديان و تأثيرات آن در حيات بشر سخن به‌ميان آورده است. او با ارائه تقسيمي سه‌گانه از حقايق هستي، دين و در رأس آن خداوند را در حد يك ماهيت اسطوره‌اي و ذهنيتِ مشترك تنزل داده است. از نگاه او، واقعيتِ خيالي دين كاركردها و مخاطراتي را در زندگي بشر پديد آورده است كه بايد نسبت به آنها هوشيار بود. او تذكر مي‌دهد كه دينِ افسانه‌اي علي‌رغم كاركردهاي انكارنشدني خود، در هر صورت پديده‌‌‌اي خيالي است  و در صورت اصالت يافتنِ باورهاي آن، مي‌تواند عاملي براي انحراف مسير زندگي بشر و ترويج خشونت گردد. در اين نوشتار، ضمن ارائه تصويري منسجم از نظريات پراكنده هراري در مورد دين و پيامدهاي مختلف آن، به بررسي و نقد  آنها مبادرت شده است. رويكرد غالب مباحث، عقلي و فلسفي است و در مواردي نيز به تناسب ادعاهايِ هراري، از مباحث تاريخي و درون‌ديني سخن به ميان آمده است تا براساس آنها، صحت و سقم ادعاها و تحليل‌هايِ هراري، در بوته نقد قرار گيرد. بر اين اساس نشان داده شده است كه خلط بين مقام اثبات و ثبوت در تبيين واقعيت‌هاي بين الاذهاني و عدم تمايز بين دينِ حق و دين محقق، از اصلي‌ترين لغزشگاه‌هاي هراري بوده است.