تدوين بسته آموزشي تربيت شهروندي در حوزه روابط‌‌ اجتماعي ويژه دانش‌‌آموزان دوره ابتدايي

تربيت شهروندي كه برگرفته از ارزش‌‌ها و ايدئولوژي جامعه باشد از اركان مهم هويت ملي است كه پرداختن به آن با توجه به نقشي كه درشكل‌گيري احساس تعلق افراد دارد، حائز اهميت است و اين امر به‌ويژه در سال‌‌هاي اوليه زندگي افراد كه مبناي شكل‌گيري شخصيت آن‌هاست، بيشتر قابل‌تأمل است. در اين راستا، آموزش‌وپرورش به‌عنوان نظام اصلي تعليم و تربيت در جامعه، نقش مهمي در تربيت دانش‌آموزان دارد و نياز است كه در برنامه درسي خود، به بررسي چگونگي تربيت شهروندي دانش‌آموزان بپردازد؛ ازاين‌رو، هدف پژوهش حاضر تدوين بسته آموزشي تربيت شهروندي (شناسايي اهداف، مؤلفه‌‌ها و روش‌هاي آموزش) در حوزه‌‌ي ارتباطات اجتماعي به دانش‌آموزان دوره ابتدايي بود. پژوهش با رويكرد كيفي از نوع تحليل محتوا به شيوه شبكه مضامين انجام گرفت. مشاركت‌‌كنندگان پژوهش معلمان مقطع ابتدايي دوره دوم بودند كه با استفاده از رويكرد هدفمند، به روش صاحب‌‌نظران كليدي و استفاده از روش معيار اشباع نظري انتخاب شدند (16 نفر). براي گردآوري داده‌‌هاي موردنياز از روش مصاحبه عميق و نيمه ساختاريافته استفاده گرديد. در پاسخگويي به سؤال اول پژوهش مبني‌بر چيستي اهداف تربيت شهروندي در ارتباطات اجتماعي، يافته‌هاي حاصل از سه مضمون فراگير با عناوين مهارت‌هاي حيطه‌‌ي سر، قلب و سلامت و هفت مؤلفه سازمان‌دهنده (خودآگاهي، مهارت ارتباطي، همدلي، مهارت‌هاي بين‌فردي و...) و 41 مضمون پايه (هويت فردي، هويت جمعي، تعهد و...) خلاصه گرديد. نتايج پرسش دوم درخصوص شناسايي مؤلفه‌‌هاي بسته تربيت شهروندي در حوزه ارتباطات اجتماعي سه مضمون فراگير شامل دانش، مهارت و نگرش و چهار مضمون سازمان‌دهنده (شناختي، عاطفي، نگرشي- انگيزشي و مهارتي)، پانزده مضمون پايه (تشويق، تنبيه، وطن‌دوستي، خداشناسي و...) خلاصه گرديد. نتايج پرسش سوم درخصوص روش‌‌هاي آموزش تربيت‌‌ شهروندي شامل دو مضمون فراگير ازجمله آموزش فعال و آموزش غيرفعال و پنج مضمون سازمان‌دهنده (تعاملي، مسئله‌محور، مستقيم، غيرمستقيم، انفرادي) و 25 مضمون پايه (بازي، سخنراني، نمايش و...) بود. درنهايت، يافته‌هاي پژوهش حاضر توجه به اهداف مشخص فردي و اجتماعي، توجه به دانش، مهارت و نگرش و به‌كارگيري و روش‌هاي آموزش فعال و غيرفعال را در تربيت شهروندي تأييد كرد.