ساختار ماكروسكوپي و ميكروسكوپي رنگين‌نگاره‌هاي صخره‌اي كوهدشت در كوه‌هاي سرسرخن استان لرستان

رنگين‌‌نگاره‌‌هاي استان لرستان در شهرستان كوهدشت يكي از شاخص‌‌ترين و مهم‌‌ترين آثار فرهنگي، در زاگرس مركزي است. نقاشي‌‌هاي اين منطقه تاكنون از ديد تجربي مورد بررسي فن‌‌شناسي قرار نگرفته‌‌اند. با توجه به كاربرد رنگ‌‌ها و اهميت آن‌‌ها در هنر ايران، از اين رنگ‌‌ها به ميزان بسيار كم و با درنظرگرفتن اصل عدم آسيب ديداري، نمونه‌‌برداري شد. براي رسيدن به هدف پژوهش، از روش‌‌هاي آزمايشگاهي براي شناسايي بستررنگ، رنگ‌‌دانه‌‌ها استفاده شده است. در اين تحقيق سه رنگدانه قرمز، سياه و نارنجي با روش‌‌هاي پتروگرافي و FT-IR مورد بررسي قرار گرفته است. در روش پتروگرافي مقطع نازك و آناليزهاي دستگاهي با ميكروسكوپ پلاريزان مدل James Swift، با هدف مشخص ساختن بستر و نوع سنگ و از دستگاه طيف‌‌سنج زير قرمز تبديل فوريه (FT-IR) براي شناسايي نوع رنگ‌‌دانه استفاده شد. بررسي‌‌هاي باستان‌‌سنجي صورت‌‌گرفته بر روي تكه‌‌هاي رنگي، نشان مي‌دهد كه نوع رنگ‌‌دانه‌‌هاي مصرفي براي ساخت نقوش تماما كاني بوده و هيچ نوع رنگدانه‌‌ آلي يافت نشده است. تصاوير ميكروسكوپي از مقاطع لايه رنگ نشان مي‌دهد اين رنگ‌‌دانه‌‌ها مستقيما بر روي صخره‌‌ به‌‌كار رفته و در نتيجه فاقد بسترسازي بوده است. بنابراين رنگدانه‌‌هاي به‌‌كار رفته جهت ترسيم نقوش، ساختاري معدني و تركيبي از آهن هستند؛ جايي‌‌كه رنگدانه سرخ طبيعي زمين بسته به كروموفورهاي اكسيدآهن و حضور ديگر مواد معدني مي‌‌تواند تناليته‌‌هاي رنگي نارنجي به سايه‌‌هاي قرمز و سياه ايجاد كند كه اين پديده را مي‌‌توان در كم و زياد كردن نوع اكسيد آهن دانست. در نهايت با توجه به اين‌‌كه ساختار رنگ‌‌ها به صورت تركيبات معدني بوده است مي‌‌توان اذعان داشت يكي از مهم‌ترين دليل ماندگاري آن‌‌ها اين ساختار است.