ارائه مدل توسعه صادرات فرآورده‌هاي نفتي در بازار بين المللي

تحريم‌هاي اعمال‌شده بر صنعت نفت كشور در سال‌هاي اخير و مشكلات پيش‌ روي فروش نفت خام و فرآورده‌هاي آن و كاهش سهم بازار و درآمد حاصله از آن در سطح منطقه‌اي و بين‌المللي، توجه به توسعه صادرات فرآورده‌ها و مشتقات نفتي را افزايش داده است. هدف پژوهش حاضر ارائه مدل توسعه صادرات فرآورده‌هاي نفتي است. اين پژوهش از نوع كيفي و با به‌كارگيري رويكرد داده بنياد نظام‌مند و به كمك تاكتيك تحليل محتواي پنهان انجام‌شده و جهت جمع‌آوري داده‌ها با چهارده نفر از خبرگان صنعت نفت كشور كه با رويكرد غيراحتمالي و به‌صورت گلوله برفي با پروتكل مشخصي در اين مطالعه شركت نموده‌اند، مصاحبه عميق انجام شد. تحليل داده در سه مرحله كدگذاري باز، محوري و انتخابي به كمك نرم‌افزار MaxQDA20 انجام گرفت و سپس مدل كيفي پژوهش طراحي شد. بر اساس يافته‌هاي پژوهش مقوله محوري، توسعه صادرات فرآورده‌هاي نفتي است و شرايط علي در اين پژوهش عوامل سياسي، عوامل اقتصادي، جايگاه نامطلوب و توجه به اهميت توسعه صادرات مشتقات نفتي شناسايي شدند. شرايط زمينه‌اي شامل عوامل زيرساختي توليد فرآورده، منابع مالي، محيط كسب‌وكار، عوامل سازماني، كيفيت محصول مي‌باشند. شرايط مداخله‌گر نيز شامل دولت، تحقيقات بازاريابي، رقبا، دانش مديريت، نظام بازاريابي، عوامل فناوري، آموزش، تبليغات و رويه‌هاي اداري است. راهبردها شامل كنار گذاشتن تفكر خام فروشي نفت، بازنگري در استراتژي‌هاي صنعت نفت، كاهش دخالت دولت در صادرات فرآورده‌هاي نفتي، چابك‌سازي ساختارهاي تصميم‌گيري توسعه صادرات، حمايت از بخش خصوصي، مديريت مصرف سوخت در كشور، تسهيل‌گري دولت در تأمين مالي، توسعه پالايشگاه‌ها و پترو پالايشگاه‌ها از طريق سرمايه‌هاي مردمي، توجه به شيوه‌هاي نوين بازاريابي، پايين آوردن سود صادرات حاصل از فروش نفت خام مي‌باشد و در نهايت پيامدها، شامل كاهش وابستگي به درآمدهاي نفت خام، كاهش اثرات تحريم‌ها، كاهش وابستگي به اقتصادهاي جهاني، افزايش درآمدهاي ارزي، ايجاد ارزش‌افزوده بالاتر، كاهش امكان رصد معاملات، رشد فناوري در كشور، بهبود روابط تجاري با منطقه و افزايش اشتغال است.