شناسايي و رتبه بندي عوامل موثر بر اخلاق حسابداري و حسابرسي مبتني بر روش هاي تصميم گيري چند معياره

هدف از اجراي پژوهش حاضر، شناسايي و رتبه‌بندي عوامل موثر بر اخلاق حسابداري و حسابرسي مبتني بر روش‌هاي تصميم‌گيري چندمعياره است. در ابتدا، سنجه‌هاي اندازه‌گيري اخلاق حسابداري و حسابرسي و عوامل موثر بر آن‌ها شناسايي گرديد. سپس با استفاده از روش دلفي، ۱۶ نفر از استادان و متخصصين صاحب‌نظر در حوزه اخلاق حسابداري و حسابرسي، موثرترين سنجه‌هاي اندازه‌گيري متغيرها را انتخاب و مدل نهايي پيشنهاد گرديد. در اين مدل، عوامل فردي، اجتماعي، فرهنگي، سازماني، دولت و محيط قانوني، اقتصادي، حاكميت شركتي و هوشمندي موثر بر تصميم‌گيري‌هاي اخلاقي شناسايي گرديدند. در راستاي اعتبارسنجي مدل پيشنهادي، در سال ۱۴۰۰ با گزينش غيرتصادفي ۴۲۰ نفر از مديران مالي يا كارشناسان مالي، حسابداري و حسابرسي، ۴۲۰ پرسشنامه توزيع شده و نهايتا ۴۰۳ مورد در تحليل‌هاي بعدي مورد استفاده قرار گرفت. اولويت‌بندي شاخص‌هاي اخلاقي با استفاده از روش‌هاي سلسله‌مراتبي، بهترين-بدترين و خاكستري انجام شد. در كليه روش‌هاي اولويت‌بندي، مهمترين عامل، مولفه دولت و محيط قانوني بوده است. نكته قابل توجه ديگر، مولفه هوشمندي بوده كه از كمترين درجه اهميت از نظر صاحب‌نظران قلمداد شده است. پس از مولفه دولت و محيط قانوني، مولفه پراهميت ديگر، مولفه اقتصادي بوده است. ساير مولفه‌ها در روش‌هاي مختلف، درجه اهميت متفاوتي را به دست آورده‌اند.