بررسي جلوه‌هاي زبانيت در فرشته‌ها خودكشي كردند

رضا براهني در دهۀ هفتاد، نظريۀ جديدي را با عنوان زبانيت مطرح كرد كه غايتش آزادي زبان از قيد معنا، تصويرسازي‌هاي متداول و ديگر عواملي است كه به عقيدۀ وي به زبان تحميل مي‌شود. نظريۀ براهني، نگاه‌هايي را به خود معطوف كرد؛ تا جايي كه سيدمهدي موسوي درصدد بر‌آمد برخي از اين مباحث را در قالب غزل به‌ كار گيرد. از «فرشته‌ها خودكشي كردند» موسوي به‌عنوان نخستين مجموعه غزل پست‌مدرن ياد مي‌شود. در زبان غزل‌هاي اين مجموعه، برخوردهاي دستوري خاصّي وجود دارد كه حاكي از تأثيرپذيري موسوي از نظريۀ زبانيت براهني است. در پژوهش حاضر، با رويكردي توصيفي- تحليلي و به روش كتابخانه‌اي، زبان اشعار اين اثر در دو محور صرف و نحو بررسي شده است. در بخش صرف، هنجارگريزي‌هايي كه موسوي به ‌تأسّي از براهني در حوزۀ مفردات و تركيبات انجام داده و در بخش نحو، ساختارشكني‌هايي كه در نتيجۀ كاربست گريز از نحو پدرسالار و جابه‌جاسازي پرتابي صورت گرفته، بررسي و تبيين شده است. نتيجۀ به‌دست‌آمده حاكي از آن است كه به‌ هم ريختن بافت واژگان و نحو جملات، ساختاري پريشان و آشفته را در متن غزل به نمايش گذاشته كه در عين متفاوت‌بودن، فاقد زيبايي‌شناسي و عاطفۀ لازم است.