تحليل بلاغي توصيفات سه منظومۀ عاميانۀ كُردي

داستان‌هاي عاميانه، از جنبه‌ها و ابعاد مختلف، از جمله بُعد بلاغي شايستۀ بررسي هستند. در اين مقاله، سه داستان كُردي «شورمحمود و مرزينگان»، «شيخ فرخ و خاتون استي» و «شيخ صنعان» كه به‌اهتمام قادر فتّاحي قاضي گردآوري شده، از نظر بلاغي تحليل و بررسي شده است. توصيفاتي كه در اين داستان‌ها آمده، متناسب با انديشه و زندگي گويشوران كُرد، جلوه‌هاي بلاغي ويژه‌اي يافته است. ضمن بررسي بلاغي توصيفات داستان‌هاي مذكور، آن‌ها را با نمونه‌هاي مشابه در متون نظم فارسي و اشعار عاميانه تطبيق داده‌ايم. حاصل اين تحليل و تطبيق‌ها آن است كه اين سه منظومۀ عاميانۀ كُردي از نظر فكري و زباني، شباهت زيادي به سبك دورۀ خراساني دارند و به‌لحاظ انواع ادبي نيز از نوع غنايي هستند؛ امّا در مقايسه با نمونه‌هاي متون نظم فارسي، عنصر تشبيه در آن‌ها بسامد زيادي دارد. جست‌وجوهاي بيشتر در تحليل بلاغي داستان‌هاي مذكور نشان داد بلاغت تشبيه‌محور اين داستان‌ها با بلاغت اشعار عاميانه، به‌ويژه دوبيتي‌هاي عاميانه، همانندي‌هايي دارد؛ امّا نمونه‌هاي متعدّدي نيز در اين داستان‌ها وجود دارد كه خاص و منحصربه‌فرد است و در حدود جست‌وجوي نگارندگان، مشابهي براي آن‌ها در ادبيات رسمي و اشعار عاميانه يافت نشد.