بررسي توازن آوايي و واژگاني در غزل هاي انوري

موسيقي شعر، از عوامل زيبايي و جذّابيت متون منظوم است. اين عامل در غز‌ل‌هاي انوري، جلوه‌اي ديگر يافته و با تكرار و توازن همراه است. انوري به‌كمك توازن آوايي و بهره‌گيري از توازن كمّي، اوزان مختلف‌الاركان زيادي را در اشعارش به كار برده كه اين امر، سبب افزايش ضرب‌آهنگ غزل‌هاي او شده است. وي با توازن كمّي، به انواع تكرار دست مي‌زند؛ به‌طوري كه با تكرار انواع همخوان و واكه با بسامد زياد صامت «د» و «ر» و بهره‌گيري از مصوّت بلند «آ»، غزل‌هاي شورانگيزي سروده است. انوري در بحث توازن واژگاني، از انواع تكرار يك صورت زباني كامل بهره مي‌برد كه اين امر با تكرار انواع اسم و فعل و حرف در آغاز، ميان و جايگاه قافيه، به‌خوبي مشهود است؛ به‌طوري كه تكرار فعل در جايگاه قافيه، از بسامد بيشتري برخوردار است. وي تكرار كامل يك صورت زباني را به‌شكل منادا و جمله به كار گرفته و با بهره‌گيري از تكرار يك صورت زباني ناقص، موجب مي‌شود انواع جناس را در غزل‌ به كار گيرد. اين امر با تكرار جناس مضارع و خط، نمود بارزتري مي‌يابد. انوري با بهره‌گيري از انواع توازن، با رعايت انواع همخوان‌ها و تكرار يك صورت زباني كامل و ناقص، موسيقي خاصّي به غزل‌هايش بخشيده است. اين پژوهش با روش تحليلي- توصيفي صورت گرفته است. ابتدا مباحث توازن آوايي و واژگاني را در غزل‌هاي انوري شناسايي و سپس ضمن تحليل آن‌ها، بسامد هركدام را در قالب نمودار مشخّص كرده‌ايم.