واكاوي جغرافي‌نگاري يعقوبي در «مختصر البلدان»

با توجه روزافزون مسلمانان به علم جغرافيا در قرن سوم هجري، تأليف آثار در اين زمينه افزايش يافت؛ از آن جمله، كتاب «مختصر البلدان» ابن واضح يعقوبي، مورّخ و جغرافي‌دان شيعي ايراني است. وي علاوه بر تاريخ‌نگاري عمومي از پيشگامان جغرافي‌نگاري نيز به‌شمار مي‌رود. در اين پژوهش، تلاش مي‌شود با روش تاريخي و رويكرد توصيفي- تحليلي و نيز تعيين معيارهايي نظير گونه‌شناسي، شيوه و ويژگي‌هاي جغرافي‌نگاري به واكاوي جغرافي‌نگاري يعقوبي در اين كتاب پرداخته شود. بر اساس يافته‌ها، وي پيرو مكتب عراقي بوده و كتابش ازنظرِ گونه‌شناسي به‌علت تمركز بر «خراج و نژاد» به جغرافياي اقتصادي و انساني نزديك‌تر است؛ ضمن آنكه از شيوه جغرافي‌نگاري ايراني با رعايت مقتضيات مكتب عراقي پيروي كرده است. ويژگي‌هاي جغرافي‌نگاري يعقوبي نيز شامل نياوردن نقشه، خردگرايي، دوري از عجايب‌نگاري و دخالت ندادن نگرش مذهبي‌اش (تشيع امامي) در جغرافي‌نگاري است. ازنظرِ منابع اطلاعاتي نيز وي بر مشاهدات و مسموعات خود متّكي بوده و جزو پيشگامان اين عرصه است.