بررسي روابط تبارزايي در هم‌تافت گونه‌اي گلپر (Heracleum sp.) ايران با استفاده از نشانگر ITS و trnl-rpl32

تيره كرفسيان (Apiaceae) يكي از تيره‌هاي بزرگ گياهي با پراكنش گسترده بوده كه در ايران حدود 114 سرده شامل 363 گونه گزارش شده است. سرده Heracleum با دارا بودن بيش از 100 گونه در جهان، داراي هشت گونه در ايران است كه سه گونه آن اختصاصي مي‌باشد. بر اساس تشريح آرايه‌شناسي در فلور ايرانيكا گونه‌هاي گزارش شده گلپر در ايران در بخشه‌هاي Pubescentia و Wendia شباهت‌هاي ريخت‌شناسي زيادي داشته بطوريكه برخي از صفات، تنوع جغرافيايي وسيعي را نشان داده و شناسايي دقيق گونه‌ها مشكل مي‌باشد. به همين منظور، از نشانگرهاي مولكولي شامل توالي هسته‌اي ITS و توالي كلروپلاستي rpl32-trnL براي ارزيابي روابط ژنتيكي جمعيت‌هاي مختلف از گونه‌هاي ايران و هم‌چنين گونه‌هاي ديگر اين سرده استفاده شد. درخت تبارزايشي به روش استنباط بيزي ترسيم شد. نتايج نشان داد كه توپولوژي درخت تبارزايي حاصل از دو توالي نسبتا مشابه بود با اين تفاوت كه تعداد جايگاههاي اطلاع رسان در نشانگر ITS به مراتب بيشتر از rpl32-trnL بود و تركيب دو توالي توانست گونه‌هاي مربوط به بخشه‌هاي مختلف را از هم جدا كند ولي نتوانست به صورت كامل گونه‌هاي داخل بخشه‌ها را از يكديگر جدا كند. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان مي‌دهد كه اطلاعات مولكولي، طبقه‌بندي مورفولوژي گونه‌هاي موجود در فلور ايرانيكا را تأييد مي كند. علاوه بر اين جمعيت‌هاي گونه‌هاي مختلف داخل هر بخشه به غير از گونه H. gorganicum از يكديگر قابل تمايز نيستند. به منظور تأييد هر يك از گونه‌هاي معرفي‌شده انحصاري ايران از جمله H. anisactis و H. rechingeri تهيه كليد جديد آرايه‌شناسي ضروري به نظر مي‌رسد.