تأثير ضربه قطرات باران بر توليد رواناب و هدررفت خاك از شيارهاي شخم تحت شدت‌هاي مختلف باران

ضربه قطرات باران يكي از عوامل مؤثر بر تخريب ساختمان خاك و فرسايش آبي است. اطلاعات كافي در مورد نقش اين عامل در توليد رواناب و هدررفت خاك از شيارها به‌ويژه در خاك هاي مناطق نيمه‌خشك موجود نيست. اين پژوهش با هدف بررسي اثر ضربه قطرات باران بر توليد رواناب و هدررفت خاك از شيارها تحت شدت‌هاي مختلف باران در برخي خاك هاي منطقه نيمه‌خشك در استان زنجان انجام شد. براي اين منظور آزمايش در دو خاك با بافت مختلف ( لوم‌رسي و لوم‌شني) تحت چهار شدت‌ بارندگي ( 30، 50، 72 و 83 ميلي‌متر بر ساعت) در دو حالت بارندگي (تحت ضربه قطرات و حذف اثر ضربه قطرات باران) در فلوم فرسايشي تحت شيب 10 درصد انجام گرفت. نتايج نشان داد كه توليد رواناب تحت تأثير ضربه قطرات باران در خاك لوم‌رسي و لوم‌شني به‌ترتيب 44 و 36 درصد افزايش يافت (0.01 p) و هدررفت خاك نيز در اين دو خاك به‌ترتيب 52 و 62 درصد بيشتر از حالت بدون ضربه قطرات بود (0.01 p). توليد رواناب و هدررفت خاك بين دو حالت باران به شدت باران وابسته بود؛ به‌طوري‌‌كه با افزايش شدت باران، نقش ضربه قطرات به ويژه در خاك لوم‌شني تغييرات زيادي يافت. با افزايش شدت باران هدررفت خاك نسبت به توليد رواناب دچار كاهش بيشتري شد كه اين موضوع نشان‌دهنده مقاومت اندك خاكدانه‌ها به اثر ضربه قطرات باران در شدت‌هاي بارندگي بالا است. با توجه به ساختمان ناپايدار خاك‌هاي مناطق نيمه‌خشك، حفظ پوشش سطحي براي جلوگيري از تأثير ضربه قطرات باران بر توليد رواناب و هدررفت خاك ضروري است.