اثر رهاسازي اراضي كشاورزي بر برخي خصوصيات بيولوژيكي، فيزيكي و شيميايي خاك

تغيير كاربري اراضي، تأثير زيادي بر ويژگي‌هاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي خاك مي‌گذارد. در اين پژوهش تأثير رهاسازي اراضي كشاورزي كه به مدت حداقل 10 سال رهاشده‌اند بر شاخص‌هاي pH، EC، وزن مخصوص ظاهري، پايداري خاكدانه‌ها، ميزان فسفر، نيتروژن و كربن آلي خاك، معدني شدن كربن آلي، كسر متابوليكي و كربن زيست‌توده ميكروبي در دو عمق صفر تا 20 و 20 تا 40 سانتي‌متري در 3 منطقه به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در 3 تكرار مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه رهاسازي اراضي كشاورزي پايداري خاكدانه‌ها را به‌طور معني‌دار افزايش و ميزان رس قابل انتشار را كاهش داد. جرم مخصوص ظاهري نيز در اثر رهاسازي اراضي كشاورزي در كليه مناطق به‌جز در منطقه قلعه كهنه كاهش يافت. نتايج تجزيه‌وتحليل ويژگي‌هاي شيميايي خاك حاكي از كاهش pH خاك در كليه مناطق و اعماق به‌جز در منطقه قلعه كهنه بود. نتايج بيولوژيكي نيز نشان داد كه رهاسازي اراضي كشاورزي سبب تغير ويژگي‌هاي بيولوژيكي شد. رهاسازي اراضي كشاورزي در هر سه منطقه منجر به افزايش كربن زيست‌توده ميكروبي و تنفس ميكروبي خاك شد. بالا بودن تنفس ميكروبي در اراضي رهاشده به احتمال زياد به كربن آلي بيشتر در اين خاك‌ها مرتبط است. هدر رفت ماده آلي خاك بر اثر كشت و كار و مديريت نامناسب خاك اغلب عامل اصلي كاهش تنفس خاك در اراضي كشاورزي نسبت به اراضي رها شده است. به‌طور خلاصه، تغيير كاربري اراضي از كشاورزي به رهاشده باعث بهبود شاخص‌هاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي كيفيت خاك، به‌ويژه لايه سطحي خاك گرديد كه نهايتاً بهبود كيفيت خاك را در تمامي مناطق مورد مطالعه در پي داشته است. از اين‌رو، مي‌توان چنين نتيجه گرفت كه رهاسازي اراضي كشاورزي با افزايش ورود كربن به خاك، بهبود خاكدانه‌ها و بهبود فعاليت ميكروبي خاك باعث افزايش سلامت خاك گرديده است.