بررسي انواع خشكسالي و مشخصه‌هاي آن در ايران با استفاده از شاخص بارش تبخير-تعرق استاندارد شده (SPEI)

خشكسالي يك مخاطره طبيعي پرهزينه با پيامدهاي گسترده بر كشاورزي، اكوسيستم و منابع آب است. هدف از اين پژوهش بررسي مشخصه هاي خشكسالي و انواع آن در ايران طي چهار دهه گذشته است. براي اين منظور از داده هاي 49 ايستگاه هواشناسي همديد طي دوره آماري 2020-1981 استفاده شده است. خشكسالي با شاخص بارش تبخير-تعرق استاندارد شده (SPEI) در چهار مقياس 3، 6، 12 و 24 ماهه مورد بررسي قرار گرفته است. سپس با استفاده از تئوري Run مشخصه هاي خشكسالي شامل بزرگي، طول دوره، شدت و فراواني آن براي هر چهار مقياس مورد بررسي محاسبه شد. نتايج نشان داد كه در دوره چهل ساله مورد بررسي فراواني رخداد خشكسالي از حداقل 12.13 درصد تا حداكثر 18.13 درصد از كل ماه ها در مناطق مختلف كشور در نوسان است. بررسي اقليم شناسي مشخصه هاي خشكسالي در پهنه ايران نشان مي دهد كه فراواني خشكسالي در غرب، جنوب غرب، سواحل خليج فارس و شمال غرب ايران بيش تر از ساير مناطق كشور است. اين در حالي است كه طول دوره خشكسالي در مناطق شرقي و مركزي ايران بالاتر است. بررسي انواع خشكسالي نشان مي دهد كه بيش از 60 درصد از خشكسالي هاي رخ داده در ايران از نوع خشكسالي متوسط است. خشكسالي هاي متوسط و شديد در ايران بيش تر در غرب، جنوب غرب و شمال غرب ايران ديده مي شوند. طول دوره خشكسالي ايران از حداقل 3 ماه براي SPEI-3 تا بيش از 8 ماه براي SPEI-24 در تغيير است. شدت خشكسالي نيز در مناطق شرقي و داخلي بيش تر از مناطق غربي و شمال غربي ايران است. تغييرات دهه اي خشكسالي نيز نشان مي دهد كه طي دهه هاي اخير طول دوره و بزرگي خشكسالي در ايران افزايش يافته و شدت خشكسالي كاهش داشته است.