تحليل زماني- مكاني ابرناكي در ايران

ابرها را مي توان به عنوان يكي از پيچيده ترين و تأثيرگذارترين متغيرهاي دستگاه نيوار در شكل دهي ساختار اقليمي كرۀ زمين به شمار آورد. بنابراين، هدف از اين پژوهش، بررسي و تحليل مقدار ابرناكي به لحاظ تغييرات زماني و مكاني در ايران است كه طي يك دورۀ 31 ساله (2021-1991) براي تعداد 93 ايستگاه در پهنۀ ايران به انجام رسيده است. بدين منظور داده هاي روزانۀ متغير ابر از سازمان هواشناسي كشور دريافت گرديد و پس از بررسي و پيش پردازش و تبديل آنها به مقياس هاي سالانه، ماهانه و فصلي، سطح نرمال بودن داده ها با آزمون هاي مختلف آماري از قبيل آزمون هاي كولموگروف-اسميرنوف، ليليفورس و اندرسون-دارلينگ بررسي شد. سپس براساس توزيع نرمال و غيرنرمال سري هاي زماني ابرناكي جهت تشخيص روند داده ها از آزمون رگرسيون خطي بر اساس روش كمترين مربعات خطا و آزمون من-كندال در سطح اطمينان 95 درصد استفاده شد. نتايج سالانه نشان داد تعداد 50 ايستگاه داراي تغييرات معنادار بوده اند كه جهت اين تغييرات در 47 ايستگاه، كاهشي و تنها در 3 ايستگاه، افزايشي بوده است، در ساير ايستگاه ها هيچ روند معناداري مشاهده نگرديد. نتايج ماهانه و فصلي نيز بيانگر روند كاهشي مقدار ابرناكي در ماه هاي سرد سال و فصل هاي زمستان و بهار و البته فصل پاييز است. همچنين ارتباط بين عوامل مكاني طول و عرض جغرافيايي با مقدار ابرناكي با استفاده از آزمون ضريب همبستگي پيرسون بررسي گرديد كه نتايج اين آزمون بيانگر همبستگي منفي با طول جغرافيايي و همبستگي مثبت با عرض جغرافيايي است. سپس مقدار ابرناكي و توزيع آن در هر يك از مقياس هاي مورد مطالعه (سالانه، ماهانه و فصلي) در پهنۀ ايران در قالب نقشه نمايش داده شد. بالاترين مقادير سالانۀ ابرناكي در جنوب و جنوب غربي درياي خزر در ايستگاه هاي رشت، رامسر، بندر انزلي، نوشهر و بابلسر و بعد از آن در مناطق شمال غرب كشور در ايستگاه هاي اردبيل، اهر، تبريز، سراب و ماكو و كمترين مقدار در مناطق جنوب و جنوب شرق كشور است.