بررسي تطبيقي قاعده «جري و تطبيق» آيات قرآن

«جري و تطبيق» آيات قرآن، يكي از مسائل مهم، در علم تفسير است. اصطلاحِ «جري و تطبيق» بدين‌ معنا، كه هيچ آيهاي از قرآن در زمان و مكان محصور نمي‌‌ماند، بلكه‌ در هر موردي‌ كه‌ با مورد نزول‌، ازنظر ملاك ‌و مناط‌ يكسان‌ باشد، جاري‌ ميشود كه درواقع اصطلاحي برگرفته از روايات اهل‌بيت( است، در نظر ابتدايى، گمان مىرود كه روايت جري، شمول آيه را به مورد تطبيق شده در روايت، محدود نموده است، حال‌آنكه اين تطبيقات در روايات از باب ذكر مصاديق آيه هست و هرگز آيه به آن تطبيقات، محدود نمىگردد. ادله حجيت اين قاعده، علاوه از دليل عقلي، عمده دلايل آن روايات است. در اين مقاله تلاش شده با بررسي تطبيقي ادله و ديدگاههاي فريقين، مفاد اين قاعده همانند شيعه، نزد اهل سنت نيز اثبات گردد، مفسرين اهل سنت گرچه اصطلاح «جري و تطبيق» را به كار نبرده‌اند اما مفاد آن را باور داشته و دارند؛ چون با اين قاعده جاودانگي قرآن، و نقش هدايتي آن در جامعه بشري، توجيه‌پذير است. انديشمندان اهل سنت براي سرايت حكم آيه، از زمان نزول به موارد مشابه و هم نظير، در بستر زمان بجاي قاعده جري، راهكارهاي عموم نص، عموم معنايي و امثال آن را ارائه مي‌‌كنند.