تبيين نسبت نظام فضايي و نشانه‌اي در رويدادپذيري فضاهاي بزرگ‌مقياس (مطالعۀ موردي: راستۀ سبزه ميدان و بازار مسگرها در بازار بزرگ تهران)

بيان مسئله: در سنت پژوهش‌هاي بينارشته‌اي معماري و علوم انساني از دهه ي 80 ميلادي به اين سو، رابطه و هم‌كنش انسان و فضا، اغلب در گستره ي علوم رفتاري مطالعه شده است. در اين پژوهش با بهره‌گيري از حوزه ي علوم شناختي، اين هم‌كنش انسان و فضا مبتني‌بر جنبه‌هاي شناختي، ذهن و حافظه در تجربه ي فضايي مطالعه شده است تا نشان دهد رويدادپذيري فضا در كنار مؤلفه‌هاي ديگر، به حافظه ي بخشي و شناختي انسان وابسته است. هدف پژوهش: مقصود اين مقاله، تعيين نسبت كيفي نقش حافظه ي بخشي در رويدادپذيري فضاهاي بزرگ‌مقياس از طريق مقايسه ي نظام‌هاي فضايي و نشانه‌هاي نمادين و تصويري است. روش پژوهش: اين جستار با بهره‌گيري از روش‌هاي كيفي، توصيفي و عمل‌نگر، از طريق پيمايش و نگاشت رفتار در فضا، تلاش مي‌كند تا رويدادپذيري در فضا را به ثبت فضا در حافظه ي فعال پيوند زند. برداشت‌ها به‌صورت ميداني، از طريق مشاهده ي مستقيم و تفسير داده‌ها براي نگاشت رويدادهاي فضايي در دو راسته از بازار بزرگ تهران انجام شده است. نتيجه‌گيري: دستاورد اين پژوهش نشان‌مي‌دهد كه دو نظام فضايي و نشانه‌اي، سهم‌گذاري و اثرگذاري متفاوتي در حافظه ي فعال و رويدادپذيري فضا دارند. نظام فضايي به‌صورت درون‌زا، مستقيم، بي‌واسطه و از طريق ادراك و تجربه ي فضايي، زمينه ي رويدادپذيري را پيش مي‌برد؛ و نظام نشانه‌ايي از طريق ثبت و بازخواني، به‌صورت غيرمستقيم و با واسطه، تشخيص اجزاي فضايي با اثرگذاري در حافظه ي بخشي انسان را فراهم مي‌كند.