مطالعۀ تطبيقي نسخ مصور بهگودپورانه و حمزه‌نامه با رويكردي بر هنر دربار و هنر توده‌اي هند

بيان مسئله:كتاب بهگودپورانه (يا بهاگاواتا – پورانا)، در قرن نهم ميلادي به تلاش توده ي مردمي هند شكل گرفت و در دوره ي گوركانيان در قرن 17 ميلادي مصور شد و نيز نسخه ي حمزه‌نامه كه موضوع آن داستان‌هاي كهن ايراني است در دوره ي اكبر از شاهان گوركاني هند در قرن 16 ميلادي مصور شده است، با توجه به اين كه نگارگري حمزه‌نامه زير نظر دربار گوركاني انجام گرفت، هنرمندان نامي با امكانات و حمايت فراوان بدان گمارده شده بودند و نتيجه ي امر پديدآمدن، يك شاهكار بي‌نظير بود. براي بازشناسي دقيق دو گونه، شيوه ي نگارگري در نسخه‌هاي مورد نظر، وجه تمايز آن‌ها با نام‌هاي هنر درباري و هنر توده‌اي مورد تطبيق قرار گرفت. هدف پژوهش: اين پژوهش شناخت عوامل تأثيرگذار بر هنر نگارگري توده‌اي هند و هم‌چنين واكاوي نقش حمايت مالي و معنوي در شكل‌گيري هنر درباري هند است. سؤال اصلي اين پژوهش عبارت است از: نقش حاميان درباري در تطبيق نسخ مصور حمزه‌نامه و بهگودپورانه چه بازنمودي را نشان مي‌دهد؟ روش پژوهش: توصيفي-تحليلي و «تطبيقي-مقايسه‌اي» است و شيوه ي جمع‌آوري اطلاعات كتابخانه‌اي و اسنادي است. نتيجه‌گيري: نتايج مطالعات حاكي از آن است كه نگاره‌هاي بهگودپورانه كه توسط هنرمنداني فرودست‌تر و ناورزيده‌تر كشيده شده‌ و تهي از تبليغات و حمايت‌هاي حكومتي است، به نظر در بين توده مؤثرتر مي‌آيد. هرچند كه اشتراكاتي در صحنه‌هاي بزم و رزم حمزه‌نامه و بهگودپورانه ديده مي‌شود، اما نمايش صحنه‌ها در نگاره‌هاي حماسه ي هندي بهگودپورانه، در عين ظاهر خام‌دستانه داراي يك اصالت بومي است و واقعيت ملموس‌تري را نمايش مي‌دهند و بر باورهاي موجود نزديك‌ترند. مقايسه ي دو نسخه در واقع، مقايسه ي هند حكومتي و هند مردمي است.