استفاده از روش چيدمان فضا در سلسله‌مراتب ورودي خانه‌هاي تهران اواخر قاجار و پهلوي اول با تأكيد برمحرميت

بيان مسئله: مفهوم ايراني خانه فراتر از جنبه‌‌هاي فيزيكي بوده و با ويژگي‌هاي روحي مخاطب درهم تنيده شده است. در ساختار خانه‌‌هاي سنتي ايراني، طراحي ريزفضاهاي خانه برمبناي نيازهاي ساكنين و اين نيازها بر روابط فضايي خانه تأثيرگذار بوده است. درحالي‌كه در خانه‌سازي مدرن، الگوي خانه ازملزومات ساكنين تبعيت نمي‌‌كند. يكي ازنيازهاي مهم كه ريشه اعتقادي و فرهنگي دارد، نياز به وجود سلسله‌مراتب در ورود به خانه است. بررسي سلسله‌مراتب ورودي درخانه‌‌هاي سنتي ايراني به درك اصول طراحي بهتر آن براي خانه‌‌هاي معاصر مي‌‌انجامد. هدف پژوهش: اين پژوهش ساختار فضايي ورودي درخانه‌‌هاي سنتي اواخر قاجار و اوايل پهلوي را بررسي مي‌‌كند تا مهم‌ترين مؤلفه‌هاي تأثيرگذار بركيفيت ورود را از طريق تكنيك چيدمان فضا استخراج كند. نقطه عطف تغييرات سلسله‌مراتب ورود درخانه‌‌هاي ايراني را مي‌‌توان در معماري دوره قاجار و پهلوي مشاهده كرد. اين پژوهش درصدد پاسخگويي به اين پرسش است كه براي تحليل و پيكربندي فضاي ورودي چه مواردي مهم و كاربردي هستند تا بتوانند نياز ساكنين به امنيت رواني و هويتي را پاسخ دهند؟ روش پژوهش: در مرحله اول بعد از انتخاب و بررسي هشت خانه از دو دوره زماني مختلف، درگام بعدي نمونه‌‌هاي انتخاب‌شده با استفاده از تكنيك چيدمان فضا و توسط نرم‌‌افزارDepth Map آناليز شده‌‌اند. اين روش برمبناي استفاده از گراف‌‌هايي است كه روابط بين فضاها را ازطريق مفاهيمي مانند: كنترل بصري، آنتروپي و عمق تشريح مي‌‌كند. نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش نشان مي‌‌دهد ساختار خانه‌‌هاي سنتي راهكارهاي بهتري در زمينه سلسله‌مراتب ورود و محرميت ارائه مي‌‌دهد و فضاهاي اطراف ورودي به‌ويژه حياط نقش ارتباطي در سامانه ورود ايفا مي‌‌كند. اين مطالعه نشان مي‌دهد ورودي و روابط فضايي آن بر مبناي پاسخ‌دهي به نيازهاي انساني دو دوره مورد نظر، مهم‌ترين مؤلفه‌هاي فيزيكي درخانه‌‌هاي قاجار و دوره پهلوي هستند كه براي نيل به موضوع محرميت كه جزو شالوده‌‌هاي اساسي آنهاست تحليل شده‌اند.