سير تطور سازماندهي فضايي مسكن بر اساس جايگاه اجتماعي زنان (قياس تطبيقي مسكن ايراني و اروپايي)

بيان مسئله: همواره ارتباطي دوسويه ميان ساختار فضايي خانه و عوامل اجتماعي و فرهنگي برقرار بوده ‌است. از جمله مواردي كه نقش مهمي در تغييرات ساختار خانه‌ها در چند سده اخير ايفا كرده، تغيير جايگاه زنان در خانه و اجتماع بوده‌ است. خانه به عنوان مكاني كه نقش كليدي در هويت‌بخشي و بازتوليد ارزش‌هاي اجتماعي دارد، براي بيان و هماهنگي با اعتقادات ساكنين، همواره دستخوش تغييرات بوده است. همچنين امروزه روند تغييرات در نقش‌پذيري و هويت اجتماعي زنان به سرعت در حال تغيير است، لذا بررسي اين تحولات در چند سده گذشته و راهكارهاي طراحي اعمال‌شده در مسكن متناسب با اين تغييرات و نتايج حاصله از اين تغييرات، مي‌تواند براي پيش‌بيني و ارائه الگوهاي مناسب براي خانه در آينده، مفيد باشد.هدف پژوهش: هدف اين مقاله مقايسه ساختار فضايي ميان خانه‌هاي قرن 17 تا 21 در اروپا با خانه‌هاي ايران از زمان قاجار تاكنون با بررسي جايگاه اجتماعي زنان است، به نحوي كه سير تطور سازماندهي فضايي در گذر زمان در ايران و اروپا جداگانه بررسي و علاوه بر آن تفاوت و شباهت بين ايران و اروپا در يك دوره زماني مشابه نيز مشخص شود.روش پژوهش: اين پژوهش با استفاده از روش تفسيري-تاريخي، استدلال منطقي و قياس تطبيقي، به‌طور هم‌زمان با استفاده از قياس طولي و عرضي، به بررسي چگونگي ارتباط و تأثيرات دوسويه ميان ساختار فضايي خانه و جايگاه اجتماعي زنان مي‌پردازد.نتيجه‌گيري: نتايج نشان مي‌دهد، ارتباط مستقيمي ميان جايگاه اجتماعي زنان و قلمروهاي جنسيتي فضايي خانه وجود دارد؛ به گونه‌اي كه با بهبود اين جايگاه، كيفيت فضايي قلمروهاي زنانه افزايش يافته و بسياري از ارزش‌گذاري‌هاي قبلي جنسيتي فضاها و عملكردها تغيير يافته است. اين تغييرات در نهايت منجر به متعادل‌شدن نقش‌هاي جنسيتي در خانه شده ‌است. اگرچه هنوز كاستي‌هايي در الگوي فضاي معاصر ديده مي‌شود كه مي‌توان به كمبود فضاهاي نيمه‌باز در مجاورت خانه اشاره كرد.