بازتاب شاخصه‌هاي پراگماتيسم در نامه‌هاي نهج البلاغه (موردكاوي، نامه امام عليه السلام به مالك اشتر)

نهج‌البلاغه كتاب سياست، برهان، بصيرت و نماد ناب تفكر اسلامي و راهبر شئونات اخلاقي، ديني و اجتماعي مسلمانان است. اين اثر سترگ در دوره معاصر از جهت شكل و محتوا در پرتو نظريات متعددي مورد بررسي قرارگرفته كه نشان از وسعت جهان‌بيني نهج‌البلاغه و همگرايي با جديدترين مكاتب و رويكردهاي فكري از جمله پراگماتيسم يا مكتب اصالت عمل است. اين جريان، نگرشي فلسفي با سنگ بناي تجربه و عمل‌گرايي است و در پاره‌اي موارد به سمت مصلحت‌گرايي و ابزارانگاري پيش مي‌رود. بدون شك نهج‌البلاغه از جهات زيادي با يك اثر سياسي هم‌ترازي مي‌كند؛ زيرا در بسياري از خطبه‌ها و نامه‌ها، امام عليه السلام در نقش يك حاكم و آمر، انديشه‌هاي سياسي خود را به مردم و اميران ابلاغ مي‌نمايد كه قابليت بررسي در پرتو مؤلفه‌هاي سياسي مكتب پراگماتيسم را دارد، و عهدنامه امام عليه السلام به مالك‌اشتر يكي از آنهاست. اين پژوهش با روش توصيفي تحليلي بر آن است تا با جهت‌گيري علمي به جستجوي پارادايم فكري پراگماتيسم سياسي در نامه امام عليه السلام به مالك اشتر در نهج‌البلاغه پرداخته و ميزان تطابق و همخواني و تحليل مؤلفه‌هاي اين جريان را مورد سنجش قرار دهد. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه گزاره‌هاي ارزشي پراگماتيسم سياسي نظير واقع‌بيني، عمل‌گرايي و نتيجه‌گرايي در اين عهدنامه به‌عنوان سه محور مهم پراگماتيسم كه متناسب با مباني نظري و تعاليم اسلام و عدل الهي است، با جلوه‌هاي مختلفي توسط امام عليه السلام به كار گرفته شده‌است.