بررسي تطبيقي اسلوب خطاب در قرآن و خُطب نهج‌البلاغه

اسلوب، روشي است كه گوينده يا نويسنده براي بيان انديشه‌ها و احساساتش برمي‌گزيند. سبك بيان مقاصد، تأثير فوق‌العاده‌اي بر مخاطب در پذيرش يا ردّ مطلب ارائه شده دارد. هدف پژوهش حاضر، پاسخ به اين سوال است كه سبك خطاب و كاربرد آن در قرآن و نهج البلاغه چگونه است و چه ويژگي‌ها و امتيازاتي دارد. در پاسخ به اين مسأله به روش توصيفي و تحليلي، ابتدا خطاب‌هاي اين متون بر اساس اسلوب تركيبي تقسيم شد، سپس جهت شناسايي مشخصه‌ها و امتيازات اين اسلوب‌ها، نمونه‌هاي موردي اغراض بلاغي آنها مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌ها نشان مي‌دهد سبك انشايي در قرآن و سبك خبر در خُطب نهج البلاغه، حضور بسامدي دارد. در تمامي اين سبك‌ها، بجز سبك‌ خبر، معناي ثانويه غلبه دارد. كاربرد اين اساليب در معناي ثانويه، از نظر رواني، تأثير زيادي بر مخاطب مي‌گذارد، لذا هر دو متن از اساليب در تبيين معارف الهي، هدايت و تربيت مخاطبان استفاده شاياني نموده‌است. شناسايي اين معاني در گرو توجه به قرائن متصل و منفصل متن است، بنابراين بدون توجه به اين اسلوب‌ها و معاني مجازي آنها، فهم متون فوق دچار نقصان است.