شاخص ‌هاي عرفاني آيات و گزاره‌هاي قرآني

گزاره يا همان قضيه منطقي كوچكترين واحد معرفت تصديقي است كه به باور صادق موجّه تعريف شده است. برخي از آيات قرآني گزاره واحد هستند و برخي مشتمل بر چند گزاره‍اند.گزاره‍هاي قرآني گاهي فقهي هستند، مانند:«أَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ» گاهي اخلاقي‍اند، مانند:«إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ» گاهي كلامي هستند، مانند:«هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» گاهي فلسفي‍اند، مانند:«أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ» به همين بيان گاهي گزاره‍هاي قرآني عرفاني هستند، مانند:«هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ».اينكه معيارها و شاخص‍هاي عرفاني بودن گزاره‍هاي قرآني چيست؟پرسش اصلي اين جُستار است. طبق يافته‍هاي اين پژوهش؛ مربوط به وحدت وجود بودن به معناي درست و قابل دفاع آن، مربوط به توحيد افعالي بودن، دلالت بر قوس نزول و قوس صعود داشتن، دلالت بر عوالم چندگانه عرفاني داشتن، دلالت بر تجلّي نمودن، دلالت بر سريان شعور و علم در كل هستي داشتن و... از جمله شاخص‍هاي گزاره‍ عرفاني بودن گزاره‍هاي قرآني است. لازم به ذكر است كه در اين مقاله عرفان نظري مبناي بحث قرار گرفته و عرفان عملي خود نوشتار مستقلي مي‍طلبد. هدف مقاله زمينه‍سازي براي شناسايي همه گزاره‍هاي عرفان نظري در قرآن كريم و سپس در احاديث است تا مقدمات تدوين عرفان نظري ناب اسلامي متَخَذ از آيات و روايات تمهيد گردد.