تجزيه و تحليل ژنتيكي صفات نسبت كليبر مبتني بر اطلاعات كروموزم هاي اتوزومي و وابسته به جنس در بز مرخز

مقدمه و هدف: براي ايجاد يك برنامه انتخابي مناسب، برآورد پارامترهاي ژنتيكي و محيطي، اجزاي مختلف صفات مربوط به رشد، مورد نياز است. نسبت افزايش وزن روزانه به وزن متابوليكي را نسبت كليبر مي گويند. در بيشتر مطالعات انجام شده در اين صفت، اثر كروموزم هاي وابسته به جنس ناديده گرفته شده و فرض مي شود كه اثرات مستقيم ژنتيكي، تحت تاثير كروموزم هاي اتوزومي است. بنابراين، هدف از مطالعه ي حاضر برآورد مولفه هاي (كو)واريانس كروموزوم هاي اتوزومي و وابسته به جنس در صفات كليبر در بز نژاد مرخز بود. مواد و روش‌ها: در اين تحقيق، از داده هاي مورد استفاده توسط مركز اصلاح نژاد بز نژاد مرخز كه در بين سال هاي 1371 الي 1393 گردآوري شده بود، استفاده شد. صفات مورد بررسي شامل: نسبت كليبر از تولد تا شيرگيري (KR1)، از شيرگيري تا شش ماهگي (KR2)، از شش تا نه ماهگي (KR3) و از نه تا دوازده ماهگي (KR4) بود. تعيين اثرات ثابت با استفاده از، رويه GLM نرم افزار SAS انجام شد. اثرات ثابت مدل شامل سال تولد، جنسيت، تيپ تولد و سن مادر بود. همچنين، اثرات تصادفي شامل اثرات ژنتيكي مستقيم افزايشي كروموزوم‌هاي اتوزومي، اثرات ژنتيكي افزايشي كروموزم جنسي، اثرات ژنتيكي مادري، اثرات محيطي دائمي مادري و اثرات باقي‌مانده بود. برآورد اجزاي واريانس و پارامترهاي ژنتيكي با الگوريتم ميانگين اطلاعات بيشترين درست ‌نمايي محدودشده و با شش مدل حيواني برآورد شد. از آزمون معيار اطلاعات آكاييك (AIC) براي انتخاب مناسب‌ ترين مدل براي هر صفت، استفاده شد. يافته‌ها: مناسب ترين مدل، براي صفات KR1 ، KR2 ، KR3  و KR4  به‌ترتيب مدل هاي ششم، اول، چهارم و اول بود. براساس بهترين مدل، وراثت پذيري هاي مستقيم اتوزومي براي صفات KR1 ، KR2 ، KR3  و KR4  به‌ترتيب، برابر 0/41، 0/019، 0/172 و 0/020، بود. وراثت پذيري هاي مستقيم وابسته به كروموزوم جنسي به‌ترتيب برابر 0/008، 0/021، 0/049 و 0/023 بود. وراثت پذيري هاي مادري برآورد شده برابر صفات KR1 و KR3  به‌ترتيب 0/106 و 0/057 بود. اثر محيطي دائمي مادري براي صفت KR1 ، 0/064 برآورد شد. همبستگي هاي ژنتيكي اتوزومي، كروموزم هاي وابسته به جنس و فنوتيپي، به‌ترتيب در دامنه ي 0/52- تا 0/90، 0/943- تا 0/652 و 0/001- تا 0/312- متغير بود. نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه نشان مي دهد، بخشي از واريانس فنوتيپي تحت تاثير واريانس كروموزوم جنسي مي باشد. بنابراين، وارد كردن اثر كروموزوم جنسي به مدل ممكن است، منجر به تخمين دقيق تري از وراثت پذيري مستقيم اتوزومي مي شود.