تجزيه ژنتيكي زنده‌ماني بره هاي سنجابي از تولد تا 6 ماهگي با روش هاي REML و Bayes

مقدمه و هدف: جهت تعيين واريانس ژنتيكي ميزان زنده‌ماني بره ها و همچنين استفاده در برنامه اصلاح نژاد، نياز به محاسبه ساختار كوواريانس و پارامترهاي ژنتيكي مي باشد، بنابراين هدف از مطالعه حاضر برآورد ساختار كوواريانس و پارامترهاي ژنتيكي صفات زنده‌ماني تجمعي از تولد تا 6 ماهگي بره هاي سنجابي بود. مواد و روش ها: از داده هاي مربوط به سال هاي 1394 تا 1401 كه شامل 1280 حيوان از 56 نر و 379 ماده بودند، استفاده گرديد. اثر عوامل محيطي سيستماتيك شامل جنس بره، تيپ تولد، سن مادر و همچنين ضرايب تابعيت خطي و درجه دوم وزن تولد بره بر ميزان زنده‌ماني بره ها بررسي گرديد. وزن تولد بره ها به‌عنوان متغير كمكي در مدل نهايي منظور شد. شش مدل حيواني با و بدون اثرات مادري در نظر گرفته و مدل مناسب بر اساس معيار اطلاعات آكاييك انتخاب شد. تجزيه و تحليل چند متغيره با هر دو روش حداكثر درست نمايي محدود شده و روش بيز مبتني بر نمونه‌گيري گيبس  و از مدل آستانه براي تجزيه ژنتيكي صفات زنده‌ماني استفاده  شد. يافته ها: اثرات ژنتيكي مادري براي صفات زنده‌ماني از تولد تا يك و دو ماهگي معني دار بود (0/05 p). وراثت‎پذيري مادري براي زنده‌ماني تا يك ماهگي و دو ماهگي برابر 0/43 و 0/18 محاسبه شدند. در تجزيه تك صفتي، وراثت‎پذيري مستقيم براي صفات زنده‌ماني از تولد تا يك ماهگي، دوماهگي، سه ماهگي و شش ماهگي بر اساس مدل خطي به‌ترتيب 0/38، 0/82، 0/017 و 0/043 و در مدل آستانه اي به‌ترتيب 0/045، 0/020، 0/033 و 0/049 برآورد شدند. دامنه همبستگي ژنتيكي بر اساس روش REML از 0/433 (بين صفات زنده‌ماني تا يك ماهگي و زنده‌ماني تا دو ماهگي) تا 0/933 (بين صفات زنده‌ماني تا سه ماهگي با زنده‌ماني تا شش ماهگي) و بر اساس روش بيز مبتني بر نمونه‌گيري گيبس از 0/427 (بين زنده‌ماني از تولد تا يك ماهگي و زنده‌ماني تجمعي از تولد تا دو ماهگي) تا 0/989 (بين زنده‌ماني تجمعي از تولد تا سه ماهگي با زنده‌ماني تجمعي از تولد تا شش ماهگي) متغير بود. نتيجه گيري: روش Bayes نسبت به روش REML پارامترهاي ژنتيكي زنده‌ماني را با دقت بيشتري برآورد نمود. بالا بودن مقدار وراثت‎پذيري مستقيم زنده‌ماني از تولد تا دو ماهگي به دليل كوواريانس منفي بين اثرات ژنتيكي مستقيم و مادري بود. متوسط تا پايين بودن پارامترهاي ژنتيكي و وراثت‎پذيري برآورد شده نشان مي دهد كه سرعت پاسخ به انتخاب ژنتيكي جهت رسيدن به پيشرفت ژنتيكي و بهبود صفت زنده ماني به كندي و طي نسل ها صورت خواهد گرفت. همبستگي مثبت و قوي بين صفات زنده‌ماني مشاهده گرديد و حاكي از آن است كه انتخاب براي زنده‌ماني در سن مشخص سبب پاسخ به انتخاب همبسته براي زنده‌ماني در سنين مختلف خواهد شد. با توجه به مقدار واريانس محيطي، بهبود عوامل غير ژنتيكي مؤثر بر زنده ماني مانند اتخاذ تصميمات كاربردي و مناسب مديريتي و تغذيه اي سبب افزايش زنده‌ماني مي شود. نظر به اهميت صفات توليد مثل مانند تعداد بره در هر زايش و افزايش تعداد بره ها به ازاي هر ميش، بهبود ژنتيكي زنده‌ماني آن ها از اهميت ويژه برخوردار است و مي تواند در فهرست صفت هاي موجود در اهداف اصلاح نژادي گوسفند نژاد سنجابي گنجانده شود.