منشأيابي ماده ي خام دست افزارهاي سنگي محوطه مله بوژان بر اساس مطالعات پتروگرافي و ژئوشيميايي

دره‌هاي ميانكوهي زاگرس ازجمله مناطق جغرافيايي مهم در پژوهش‌هاي پارينه‌سنگي اين منطقه‌اند. پژوهش‌هاي باستان‌شناسي اخير نشان داده‌اند كه برخي محوطه‌هاي پارينه‌سنگي در زاگرس از نوع محوطه‌هاي باز هستند و در مجاورت برونزدهاي راديولاريتي سنگ چرت واقع شده‌اند. محوطۀ مله‌بوژان واقع در ناهمواري‌هاي مشرف‌به دشت سرفيروزآباد استان كرمانشاه به دليل وجود دست‌افزارهاي سنگي و گرهك‌هاي سنگ چرت رودخانه‌اي پراكنده در آن، يكي از اين‌ گونه محوطه‌هاست. مطالعۀ فناوري ساخت و گونه‌شناسي دست‌افزارهاي سنگيِ به‌دست آمده از آن، كه مبتني‌بر توليد تراشه و فناوري لوآلوآ است، بيانگر اين است كه از محوطه به‌عنوان يك كارگاه روباز توليد دست‌افزار سنگي در دورۀ پارينه‌سنگي مياني استفاده مي‌شده است. در مطالعۀ دست‌افزارهاي سنگي يك محوطه، مطالعۀ بستر زمين‌شناختي و منشأيابي مادۀ خام مورد استفاده براي ساخت دست‌افزارها داراي اهميت بسيار است، چراكه انتخاب محل زندگي و يا مهاجرت ابزارسازان پيش از تاريخ تحت تأثير يافتن مواد خام مناسب براي ساخت دست‌افزارهاي مورد نياز بوده است؛ بر اين اساس، در اين مقاله نتايج دو آزمايش پتروگرافي (تهيۀ مقطع نازك) و ژئوشيميايي (طيف‌سنجي فلورسانس پرتو ايكس يا XRF) روي تعدادي دست‌افزار سنگي انتخابيِ به‌دست آمده از اولين فصل بررسي محوطۀ مله‌بوژان دشت سرفيروزآباد استان كرمانشاه و تعدادي از نمونه‌هاي سنگي به‌دست آمده از سازندهاي زمين‌شناسي اطراف اين محوطه با هدف مشخص‌ساختن محلي يا وارداتي‌بودن گرهك‌هاي چرت پراكنده بر سطح آن و در نتيجه منشأيابي مادۀ خام استفاده‌‌شده در ابزارسازي ارائه شده است كه در نهايت بر اساس نتايج آناليزها و نيز بررسي نقشۀ زمين‌شناسيِ منطقه مشخص گرديد منشأ سنگ‌هاي استفاده‌شده در ابزارسازي محلي و به‌احتمال بسيار سازند زمين‌شناسي كشكان (شامل ليتولوژي آهك، ماسه‌سنگ و كنگلومراي قرمزرنگ) بوده است. مقادير تقريباً مشابه بين عناصر موجود در ذرات رسوبي آبراهه‌ها، گرهك‌هاي سنگ چرت پراكنده در محوطه و سازند كشكان، يعني همخواني عناصر كمياب با يكديگر، ملاك اين نتيجه‌گيري بوده است.