كاوشي تحليلي و مقايسه‌اي بر انواع آزادي از ديدگاه اسلام و غرب

در اين مقاله با روش توصيفي و تحليلي و به كمك اسناد نوشتاري، انواع آزادي از ديدگاه اسلام و غرب جهت افزايش اثربخشي و رشد بهره‌وري اخلاقي مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است. از نگاه اسلام، آزادي وسيله‌اي براي رسيدن به اهداف است و با مفهوم بي‌بندوباري و لاابالي‌گري كه از خصلت‌هاي مذموم اخلاقي به‌شمار مي‌روند فرق دارد. آزادي در نظام اجتماعي به‌ويژه جامعه ديني با رعايت حدود و مرزهاي آن، فوايد و آثار مهمي دارد. براي نيل به چنين آرماني بايد به‌طور دقيق انواع آزادي از نظر اسلام تحليل و بررسي شود. پرسش پژوهش حاضر اين است كه با توجه به آموزه‌هاي اسلامي، انواع آزادي كدامند؟ تفاوت ديدگاه اسلام و غرب در مسأله آزادي چيست؟ آزادي‌هاي غيرمشروع و غيرمعقول كدامند؟ در اين مقاله، روشن شد كه براي آزادي، انواع و تعاريف گوناگوني ارائه شده كه هر يك از آن‌ها به بُعدي از ابعاد آن توجه دارد. از آن‌جا كه انسان موجودي اجتماعي است، نمي‌تواند آزادي مطلق داشته باشد؛ بنابراين، هميشه آزادي، محدود به قيود و شرايطي خواهد بود و عقل، وحي و قانون از حدود كلي آن به‌شمار مي‌روند. دين اسلام با ملاحظاتي كه اساس آن‌ها را موافقت با مباني دين تشكيل مي‌دهد، آزادي انديشه، بيان و سياسي را پذيرفته و مورد تأكيد قرار داده و ضمن تفكيك آزادي انديشه از آزادي عقيده، و تأكيد بر آزادي انديشه و آزادي از تفتيش عقايد، آزادي عقيده را نمي‌پذيرد.