نگاهي بر نتايج حاصل از گمانه زني و تحليل نقوش نمادين سنگ نگاره هاي گورستان تاريخي سفيد چاه

گورستان تاريخي سفيدچاه، يكي از بزرگ‌ترين و قديمي‌ترين گورستان‌هاي دوران اسلامي است، كه قديمي‌ترين گورهاي آن مربوط به اوايل قرون اسلامي است.  گورستان فوق در روستاي سفيدچاه در بخش يانه‌سر شهرستان بهشهر در استان مازندران واقع‌شده است. هدف از اين پژوهش، مشخص نمودن حريم گورستان تاريخي سفيدچاه و تحليل نقوش سنگ‌مزارهاي اين گورستان و مقايسۀ آن با گورستان‌هاي مشابه در ديگر نقاط ايران است. پرسشي كه در اين پژوهش مطرح شده، اين است كه بيشترين نقوش نمادين سنگ‌مزارهاي گورستان تاريخي سفيدچاه چه نقوشي هستند؟ و دليل اصلي توالي خاكسپاري اموات طي دوره‌هاي مختلف در اين گورستان چه بوده است؟ فرضيۀ پژوهشي حاضر در پاسخ به اين پرسش‌ها اين است كه بيشترين نقوش به‌دست آمده از سنگ‌مزارهاي اين گورستان، نقوش هندسي و نمادين هستند، كه به نوعي با باورهاي مذهبي مردمان آن دوره در ارتباط بوده است و ازدلايل مهم توالي خاكسپاري اموات در اين گورستان، وجود امامزادۀ سه‌تن و مقدس بودن اين محوطه بوده است. در اين پژوهش با استفاده از گمانه‌زني، بررسي سطحي و مشاهدات عيني، به تعيين حريم و تجزيه و تحليل نقوش سنگ‌مزارهاي گورستان تاريخي سفيدچاه پرداخته شده است. روش كار ميداني گورستان سفيدچاه، با ايجاد گمانه‌هايي در خارج از عرصۀ حقيقي محوطه به‌منظور تعيين حريم اين گورستان انجام شده است. بدين‌منظور هفت گمانه در اطراف اين محوطه زده شد، كه ابعاد اين گمانه‌ها 1×2 متر و جهت گمانه‌ها با توجه به موقعيت مكاني هر يك، متغير است. نتايج نشان مي‌دهد، كه بيشترين نقوش سنگ‌مزارهاي اين گورستان شامل: نقوش گياهي، هندسي و نقوش نمادين هستند و نقوش سنگ‌مزارهاي آن، شباهت زيادي به نقوش سنگ‌مزارهاي گورستان دارالسلام شيراز و گورستان نهارخوران گرگان دارد و با توجه به عدم كشف مواد و آثار فرهنگي در گمانه‌ها مي‌توان به اين مهم دست پيدا كرد، كه اين منطقه از قرون اوليه اسلامي فقط به‌عنوان گورستان مورداستفاده بوده است.