بررسي فضاي طنبي درخانه هاي آل مظفر يزد

طنبي، يكي از فضاهاي مورداستفاده در معماري ايراني است كه در بناهاي آل‌مظفر، در: خانه‌ها، مدارس، مساجد، خانقاه‌‌‌ها و مزارها به‌كار مي‌رفته است. طنبي، يكي از اجزاي اصلي و مهم ساختمان در اين دورۀ تاريخي بوده؛ به‌طوري‌كه اين فضا به‌صورت مكرر در متون تاريخي ذكرشده است. هدف اين پژوهش، رديابي كيفيت فضايي طنبي در معماري خانه‌هاي آل‌مظفر يزد است. در اين بررسي، قديمي‌ترين خانه‌هاي كه تاكنون مورد ثبت و شناسايي قرار گرفته‌اند مورد استناد قرار گرفته است. با توجه به كمبود نمونۀ مطالعاتي در جاهاي ديگر ايران و تعدد اشارات به خانه در متون تاريخي يزد و عدم وجود پژوهشي در ارتباط با طنبي، اين پژوهش به اهميت و جايگاه طنبي در معماري دورۀ آل‌مظفر پرداخته است. در اين پژوهش پس از مطالعات كتابخانه‌اي كه شامل شناخت خانه‌هاي دورۀ آل‌مظفر در متون تاريخي و شناخت فضاي طنبي در ديگر ساختمان‌ها بوده، مطالعات ميداني صورت گرفته است. اين پژوهش سعي‌بر آن دارد تا با تركيبي از روش‌هاي تحليلي-تاريخي و پژوهش نمونه‌ها و با تكيه‌بر مطالعات كتابخانه‌اي-اسنادي، به شناخت معماري مسكوني در دورۀ آل‌مظفر پرداخته و چگونگي معماري طنبي خانه‌هاي اين دوره را مورد بررسي و تحليل قرار دهد. اين پژوهش به‌دنبال آن است كه بداند طنبي خانه‌هاي آل‌مظفر داراي چه ويژگي‌هايي هستند و چگونه مي‌توان آن‌ها را دسته‌بندي نمود؟ نتايج پژوهش نشان مي‌دهد در بررسي متون تاريخي يزد به سه گونۀ فضاي طنبي اشاره شده است؛ گونۀ اول كه در خانه‌هاي آل‌مظفر موجود هم رؤيت مي‌شود، اتاق انتهاي صفۀ جنوبي هست كه در بعضي نمونه‌ها با آرايه‌هاي فراوان تزئين شده است. گونۀ دوم به‌صورت اتاقي برروي درگاه ورودي باغ‌ها بوده؛ و گونۀ سوم به‌صورت عمارتي درون باغ‌ها به‌كار مي‌رفته است. طنبي، تجربۀ فضا‌سازي معمار ايراني درون خانه‌هاي چهارصفه در جهت تثبيت مفهوم شاه‌نشين هست. طنبي در خانه‌ها براساس نيازهاي ساختاري، كاركردي پديد آمده است و تأثير كاركردي خود را براي هميشه در خانه‌ها باقي گذاشته است.