ائتلاف شكننده؛ تحليلي بر پيروزي كانديداي حزب توده از حوزۀ انتخابيۀ اصفهان در انتخابات مجلس چهاردهم شوراي ملي (۱۳۲۲ش/ ۱۹۴۳م)

در پي اشغال ايران به‌دستِ متفقين در شهريور ۱۳۲۰ هجري شمسي و با استعفاي رضاشاه، انتخابات مجلس چهاردهم در فضايي كاملاً متفاوت برگزار شد. حزب توده در اين دوره توانست نمايندگاني را از مناطق عمدتاً شمالي كشور كه تحت اشغال نظامي ارتش سرخ بود روانۀ مجلس كند. در بين نامزدهاي حزب توده، وضعيت تقي فداكار به‌عنوان داوطلب نمايندگي از اصفهان تا حدودي متفاوت بود. نخست آنكه اصفهان در مركز كشور و خارج از حوزۀ نفوذ همسايۀ شمالي قرار داشت؛ دوم اينكه توفيق يك كانديداي چپ‌گرا در حوزۀ انتخابيه‌اي كه به داشتن فرهنگي سنتي و محافظه‌كار شناخته شده بود، امري بعيد مي‌نمود؛ ازاين‌رو بررسي انتخابات مجلس چهاردهم در اصفهان تحقيقي مجزا مي‌طلبد. پژوهش حاضر در پاسخ به پرسش كه موفقيت نامزد حزب توده در اين انتخابات تابع چه عواملي بود اين فرضيه را مطرح مي‌كند كه عامل اصلي كاميابي تقي فداكار در رسيدن به نمايندگي اصفهان، ائتلافي شكننده با دو نامزد محافظه‌كار بود كه از قضا به‌شدت با حزب توده زاويه داشتند. در اين راستا با تلفيق دو روش كمي و كيفي و استخراج داده‌هاي مربوط به انتخابات مجلس چهاردهم در حوزۀ انتخابيه اصفهان از اسناد منتشرنشدۀ آرشيو مجلس شوراي ملي، تحليلي آماري از نتايج شمارش آرا ارائه مي‌شود. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه برخلاف باور رايج، بخش عمدۀ رأي فداكار مربوط به توده‌هاي روستايي توابع حوزۀ انتخابيه بود و نه جامعۀ كارگري شهر اصفهان، به‌گونه‌اي كه راهيابي وي به مجلس، بدون اين ائتلاف و رأي روستاها عملاً امكان‌پذير نبود.