جايگاه احمدخان دنبلي خويي در سياست اتحاد اسلام حكومت عثماني‌‌ در قفقاز

طرح اتحاد اسلام، سياست حكومت عثماني با همكاري حكام و امراي مسلمان منطقۀ آذربايجان و داغستان براي مهار نفوذ و توسعه‌‌طلبي روس‌‌ها در منطقۀ قفقاز بود. هدف اين طرح، ايجاد هماهنگي و اتحاد ميان خوانين منطقه به‌‌‌منظور تشكيل قواي مشترك تحت‌‌ شعار اسلام عليه برنامه‌‌هاي استعماري روسيه بود. عثماني‌‌ها با عنايت به‌ ‌نفوذ و اقتدار احمدخان دنبلي (حك:1200-1176ق/1786-1762م) حاكم خوي در منطقۀ آذربايجان، علي‌‌رغم شيعي‌مذهب بودن او، وي را عنصري مناسب براي اهداف طرح اتحاد اسلام تشخيص داده و به‌‌ برقراري ارتباط با او روي آوردند. شناخت نقش و جايگاه احمدخان خويي در سياست منطقه‌‌اي عثماني‌‌ و بررسي ابعاد همكاري آن دو از مسائل فراروي اين پژوهش است. اين پژوهش درصدد پاسخ به ‌‌اين سؤالات است: همكاري احمدخان خويي با عثماني‌‌ها در طرح اتحاد اسلام در چه سطحي بود؟ حاكم خوي از همكاري با سياست منطقه‌‌اي عثماني‌‌ چه اهدافي داشت؟ اين پژوهش بر آن است تا باتكيه‌بر نسخ خطي فارسي، اسناد آرشيو چاپ عثماني و منابع تاريخ‌‌نگاري عثماني با رويكرد توصيفي-تحليلي موضوع مدنظر را ‌‌واكاوي كند. يافته‌‌هاي پژوهش مؤيد آن است سطح همكاري آنان در مقابله با دشمنان اسلام با گذر از سطح تبادل سفرا و مكاتبات، وارد همكاري عملي مشترك اطلاعاتي و نظامي شد. ارتقاي جايگاه از سطح حاكم محلي به ‌‌سطح مدعيان حكومت و شناساندن خود به‌‌عنوان حكمران مستقل آذربايجان در فقدان حكومت مقتدر از اهداف حاكم خوي بود.