هخامنشيان و درياي سياه؛ علل و نتايج گسترش قلمرو يك امپراتوري

در تاريخ ايران باستان، دولت هخامنشيان تجربۀ حاكميت و حضور درازمدت در سرزمين ‏هاي پيرامون درياي سياه را داشت. هخامنشيان كه يكي از نخستين امپراتوري‏ هاي تاريخ بشر را تشكيل دادند، توانستند مرزهاي گستردۀ خود را در شمال و جنوب و شرق و غرب به درياها و يا رودهاي بزرگ برسانند و از طريق مبادلات تجاري و مناسبات سياسي بخش ‏هاي وسيعي از آسيا را به يوناني ‏ها بشناسانند. سياست دريايي هخامنشيان دسترسي به تمام سواحل پيرامون درياي سياه بود تا هم از تهاجمات اقوام شمالي جلوگيري كنند و هم با حاكميت بر آسياي صغير و بهره ‏مندي از منابع اقتصادي آن، به رقابت با يونانيان بپردازند. اين سياست يا با عمليات نظامي، يا با انتقال افراد و خاندان‏هاي هخامنشي به ايالات آسياي صغير و يا با فعاليت ‏هاي بازرگاني و اقتصادي، در سراسر دوران هخامنشيان ادامه يافت. در اين پژوهش با رويكرد توصيفي-تحليلي و با مطالعۀ كتيبه ‏هاي هخامنشي و منابع يوناني و همچنين پژوهش ‏هاي مورخان معاصر، به بررسي چرايي و چگونگي حضور هخامنشيان در حوزۀ درياي سياه پرداخته شده است. يافته ‏هاي اين پژوهش نشان مي‏ دهد كه هخامنشيان براساس يك برنامۀ مشخص و سپس به علت تحولات و رويدادهاي پي‌درپي، در انديشۀ آن بودند كه درياي سياه را كه دريايي پيراموني براي آنها بود، به درياچه‏اي در داخل قلمرو امپراتوري خود تبديل كنند و تا حدود زيادي نيز در اين كار موفق شدند.