ارزيابي چرخه حيات توليد فولاد و اثرات زيست محيطي آن

مقدمه: صنعت آهن و فولاد با وجود تأثير بسزايي كه بر اقتصاد جهاني دارند، بزرگ‌ترين مصرف‌كننده انرژي نيز محسوب مي‌شوند و توليد گاز گلخانه‌اي فراواني نيز به همراه دارند. ايران يكي از ۱۰ كشور اول توليدكننده فولاد مي‌باشد كه بيش از 77 درصد آن در كوره‌هاي قوس الكتريكي (Electric arc furnaces يا EAFs) توليد مي‌شود. بنابراين، بايد ارزيابي زيست محيطي درستي انجام گردد تا كمترين اثرات منفي را بر محيط زيست داشته باشد. هدف از انجام پژوهش حاضر، ارزيابي چرخه حيات توليد فولاد با روش EAF در ايران بود. اين مطالعه عمده فرايندها و ورودي‌هاي تأثيرگذار بر اثرات زيست محيطي توليد فولاد را مشخص و روش‌هاي مؤثر براي جلوگيري از آلودگي را پيشنهاد كرد. روش‌ها: در اين مطالعه، از نرم‌افزار SimaPro با پايگاه داده Ecoinvent و روش ارزيابي +IMPACT2002 استفاده شد. داده‌هاي موجودي چرخه عمر از ميانگين عملكرد كارخانجات در مدت يك سال تهيه گرديد و واحد عملكردي نيز يك تن فولاد فولادنورد شده (كلاف) در نظر گرفته شد. يافته‌ها: در ميان اثرات زيست محيطي انرژي غير تجديد شونده، گرمايش جهاني و تنفس ذرات معدني به ترتيب بيشترين اثرات را داشتند؛ به طوري كه اين سه دسته، تأثير 5/86 درصدي از كل اثرات زيست محيطي را شامل مي‌شدند. در ميان فرايندها، بيشترين اثرات مربوط به EAF (0/35 درصد) بود و فرايندهاي توليد آهن اسفنجي و توليد گندله با سهيم بودن 9/28 و 1/17 درصد به ترتيب جايگاه‌هاي دوم و سوم را به خود اختصاص دادند. بيشترين اثرات زيست محيطي حاصل از مواد ورودي نيز به ترتيب شامل برق مصرفي (8/33 درصد) و مصرف گاز (8/25 درصد) بود. نتيجه‌گيري: با وجود پيشرفت‌هاي قابل توجه در صنايع آهن و فولاد در دهه‌هاي اخير، با اين حال اين صنايع هنوز مصرف انرژي و انتشارات كربن دي‌اكسيد زيادي دارند. انجام يك ارزيابي چرخه حيات به توليدكنندگان فولاد، امكان شناسايي فرايندهاي توليدكننده بيشترين آلودگي را مي‌دهد تا براي بهبود آن برنامه‌ريزي‌هاي لازم انجام شود.