بررسي و پهنه‌بندي كيفيت شيميايي چاه‌هاي آب شرب و كشاورزي برخي از شهرستان‌هاي استان اصفهان

مقدمه: در سال‌هاي اخير، عواملي همچون رشد جمعيت، كمبود بارندگي و افزايش فعاليت‌هاي شهري، صنعتي و كشاورزي، سبب استفاده بيشتر از منابع آب‌هاي زيرزميني شده است. اين مسأله مشكلات زيادي را براي اقتصاد، اكوسيستم و سلامتي انسان به همراه خواهد داشت. با توجه به ضرورت بررسي و پايش كيفيت آب‌هاي زيزميني، پژوهش حاضر با هدف بررسي شاخص‌هاي شيميايي مهم چاه‌هاي آب در برخي از شهرستان‌هاي استان اصفهان به اجرا درآمد. روش‌ها: براي انجام اين مطالعه، 181 نمونه آب چاه از شهرستان‌هاي خوانسار، داران، تيران، فريدون‌شهر، نجف‌آباد و دهاقان جمع‌آوري و مقادير هدايت الكتريكي (Electrical conductivity يا EC)، pH و غلظت نيترات در آن اندازه‌گيري گرديد. سپس ضريب خطر (Hazard quotient يا HQ) نيترات (خطر غير سرطان‌زايي نيترات) محاسبه شد. براي تهيه نقشه‌هاي پراكنش ويژگي‌هاي اندازه‌گيري شده، نرم‌افزار ArcGIS مورد استفاده قرار گرفت. يافته‌ها: مقدار EC از 191.4 تا 7624 ميكروزيمنس بر سانتي‌متر، pH از 6.49 تا 8.2 و غلظت نيترات از 1.9 تا 99.2 ميلي‌گرم در ليتر متغير بود. كمترين مقدار شاخص HQ براي گروه مردان (0.03) و بيشترين مقدار آن براي گروه كودكان (3.68) گزارش شد. مقدار ميانگين HQ براي گروه مردان، زنان و كودكان به ترتيب 0.61، 0.74 و 1.40 به دست آمد. نتيجه‌گيري: تمامي مقادير اندازه‌گيري ‌شده pH در محدوده استاندارد ملي ايران (1053) و سازمان حفاظت محيط ‌زيست ايران بود. مناطق مورد بررسي محدوديتي از نظر غلظت نيترات براي استفاده از آب چاه‌ها جهت كشاورزي نداشتند؛ هرچند در 78.6 درصد از مناطقي كه مقدار نيترات در محدوده 50-22.1 ميلي‌گرم در ليتر بود، احتمال افزايش مقدار نيترات و نامناسب شدن آن براي شرب وجود دارد.