ساختار نَقل؛ گونه‌ها و كاركردها

ساختار «نَقل» از تجزيۀ زمان روايت و تغيير راوي به دست مي‌آيد. راويِ اول‌شخص كه در روايت همزمان حضور دارد، پس از توصيف مختصر فضا و شخصيت‌ها، رشتۀ كلام را به راويِ اول‌شخصِ دوم مي‌سپارد. راويِ دوم با بهره‌گيري از روايت گذشته‌نگر، به نقل سرگذشتي نسبتاً پر رخداد مي‌پردازد. انتخاب اين فرم، در عين اينكه به هرچه فشرده‌تر شدن ذكر وقايع مي‌انجامد، به ايجاد صحنه‌هاي فراخ‌منظر و حقيقت‌نمايي نيز ياري مي‌رساند. نمي‌توان اين شيوه را نوعي «متالِپسيس» ناميد؛ زيرا هرچند راوي تغيير مي‌يابد، هر سطح از روايت در جاي خود باقي مي‌ماند و وارد ساحت ديگري نمي‌گردد تا ادغام حيطه‌ها رخ دهد. همچنين متفاوت از ساختار «قاب» است؛ زيرا با وجود تو در تو بودن، شامل داستان‌هاي فرعي مجزا نيست و خرده‌روايت‌ها همه در خدمت يك خط داستاني هستند. در گام نخستِ اين پژوهش، شناسايي و توصيف گونه‌هاي ساختارِ نَقل مطمح نظر قرار گرفته است و در گام دوم، چرايي انتخاب اين ساختار و كاركردهاي آن بررسي شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهند پسند جامعه و انگيزه‌هاي شخصي نويسندگان از دلايل اصلي انتخاب اين لايه‌بندي روايي بوده است. گاهي تلاش نويسندگان براي دوصدايي يا چند‌صدايي كردن اثر و تغيير كانون روايت، موفق و گاهي ناموفق بوده است.