عوامل تأثيرگذار بر تحولات ساختار فضايي كالبدي كلانشهرها (مطالعه موردي: كلانشهر تبريز)

ساختار فضايي كالبدي از كليدي‌ترين مفاهيم رايج در عرصه برنامه‌ريزي و طراحي شهري است؛ چراكه با تمام عناصر كالبدي و مؤلفه‌هاي ساختاري شهر درگير بوده و مبين چگونگي استقرار و عملكرد اين عناصر در سطح شهر است. از اينرو، امروزه آگاهي از ساختار فضايي و كالبدي شهر و عوامل تأثيرگذار بر تحولات آن مي‌تواند يكي از اركان اساسي در ميزان موفقيت برنامه‌ريزان و دست‌اندركاران شهري باشد و به بهبود محيط‌هاي شهري كمك شاياني نمايد. با توجه به اهميت ساختار فضايي كالبدي شهرها و تحولات آن، تحقيق حاضر با هدف شناسايي عوامل تأثيرگذار بر تحولات ساختار فضايي كالبدي كلانشهر تبريز نگارش شده است. در اين راستا، روش تحقيق از نظر هدف كاربردي و از نظر ماهيت تحليلي توسعه‌اي بوده كه به‌ منظور تجزيه و تحليل داده‌ها از روش مدلسازي معادلات ساختاري در نرم‌افزار AMOS استفاده شده است. جامعه آماري تحقيق نيز شامل نخبگان دانشگاهي و مديران شهري تبريز بوده و با توجه به مشخص نبودن تعداد جامعه آماري، از طريق فرمول كوهن در سطح اطمينان 95 درصد، 90 نفر به‌عنوان حجم نمونه تعيين شده است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه مهمترين متغيرهاي تأثيرگذار بر تحولات ساختار فضايي كالبدي كلانشهر تبريز عبارتند از عوامل فني تكنولوژيكي، اقتصادي، كالبدي محيطي، مديريتي و اجتماعي فرهنگي كه به ترتيب ميزان تأثيرگذاري آنها بر مبناي مدل ساختاري 0/75، 0/71، 0/66، 0/58 و 0/52 محاسبه شده است. همچنين در بين متغيرهاي فرعي بيشترين تأثيرگذاري بر تحولات ساختار فضايي كالبدي كلانشهر تبريز مربوط به متغيرهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات، تفاوت در ارزش اقتصادي مساكن و اراضي شهري و گسترش دسترسي‌ها (خيابان‌ها و معابر) در سطح شهر بوده است.