مؤلفه‌هاي ژئوپليتيكي بر نقض موضع بي‌طرفي ايران در جنگ جهاني اول ( 1914 - 1918)

با شروع جنگ جهاني اول در اروپا به تدريج دامنه اين جنگ به ساير نقاط جهان از جمله آسيا و ايران سرايت نمود و ايران در مقام يك كشور بي طرف به اندازۀ كشورهاي درگير در جنگ و حتي بيشتر از آنها دچار آسيب گرديد. اين در حالي بود كه علي رغم اعلام بي‌طرفي ايران در جنگ جهاني اول دول متخاصم چندان به اين موضع سياسي ايران توجه ننمودند. تاكنون مطالعات متعدد سياسي تاريخي در مورد علل عدم رعايت موضع بي طرفي ايران در جنگ جهاني اول صورت گرفته است. ليكن در اين مطالعات كمتر به مقتضيات ژئوپليتيك ناديده گرفتن بي‌طرفي ايران توسط دول متخاصم و دسته بندي موضوعي آن ذيل مفهوم ژئوپليتيك پرداخته شده است. مضمون اصلي مطالعات ژئوپليتيك كلاسيك مشتمل بر مطالعۀ تأثير جغرافيا در ابعاد طبيعي و انساني در رفتار سياسي كشورها در روابط بين الملل بوده است. در اين پژوهش كوشش گرديده با اتكا به روش توصيفي تحليلي علل ناكارآمدي سياست بي طرفي ايران در چارچوب موضوعات ژئوانرژي، ژئوكالچر و مقتضيات مربوط به جايگاه ژئواستراتژيك مورد بررسي قرار گيرد. يافته هاي تحقيق بيان‌گر آن است كه مؤلفه قرارگيري ايران در كنار برخي از دولت هاي حاضر در جنگ به مثابه يك عامل ژئواستراتژيك و وجود ذخاير نفتي در جنوب غرب ايران به مثابه يك عامل ژئوانرژي از جمله مهمترين مولفه‌هاي سرايت جنگ جهاني اول به كشور ايران بود. همچنين استفاده ابزاري قدرت‌هاي حاضر در جنگ از اعتقادات اسلامي و مولفه‌هاي ملي‌گرايي مردم ايران به مثابه يك سياست ژئوكالچري؛ سبب گرديد دامنه اين جنگ به درون قلمرو ايران نيز سرايت نمايد.