تحليل بعد كالبدي در شفابخشي منظر پارك شهيد رجايي اصفهان

نمود بارز شهرنشيني و سبك زندگي ناشي از آن، در كنار وجود فضاهاي دور از طبيعت، را مي‌توان هم در فضاهاي معماري و شهري و هم در انسان دچار آسيب‌هاي جسمي و رواني ديد. از ديگرسوي روند سالمندي رو به‌ رشد جهان، به ملاحظات جدي طراحان و برنامه‌ريزان در شهرها نيازمند است. در بازگشت به مساله سالمندي و عوارض شهرنشيني، يكي از كليدي‌ترين مسائل سلامت و به‌زيستي است و مناظر شفابخش در فصل مشترك، منظر، سلامت و انسان قرار دارند. در اين راستا، جستجوي مولفه‌هاي بعد كالبدي مناظر شفابخش، مورد پژوهي پارك شهيد رجايي اصفهان سؤال اصلي پژوهش است. مبتني بر روش پژوهش كيفي و تحليل محتواي كيفي با رويكرد استقرايي، مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته با 21 سالمند، با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد. نتايج پژوهش، در قالب شناسايي مقوله‌هاي كارايي و قابليت كالبدي، جذابيت طبيعي و كالبدي-تاريخي، دسترسي و همجواري، آسايش اقليمي، منظر صوتي، تحريك حواس، زيبايي منظر، نقشه ذهني و احساسات مثبت در راستاي ارتقاي شفابخشي و دو مقوله ضد شفابخشي، منظر صوتي نامطلوب و كاهش كارايي كالبدي از منظر سالمندان است. منظر پارك، عمدتاً با تأثيرگذاري بر سلامت روان سالمندان، توانسته امكان تجربه شفابخش به ‌واسطه ايجاد تعادل نسبي، ارتقا ظرفيت دروني و سازگاري به‌منظور تداوم عملكردهاي جسمي، ذهني و رواني فراهم آورد؛ پيامدهاي سلامت‌بخشي مانند حس آرامش، بازيابي ‌توجه و بهبود خلق‌وخو حاصل چنين تجربه‌اي است. مهمترين زيرمقوله‌ها، حس رضايت‌مندي، درختان و فضاي اجتماع پذير هستند؛ درختان كهنسال به‌ طور قابل‌توجهي بر مقوله‌هاي آسايش اقليمي، تحريك حواس، جذابيت طبيعي، نقشه ذهني، فضاي شاخص، همجواري و زيبايي منظر تأثير مثبت داشت.