تحليلي بر فقر شهري و عوامل تأثيرگذار بر سازمان‌يابي فضايي و گسترش آن در شهر تبريز

امروزه، ارزيابي و تحليل فقر شهري و شناسايي عوامل و نيروهاي تأثيرگذار بر سازمان‌يابي فضايي و گسترش اين پديده، از اصول اساسي سياست‌گذاري و مديريت توسعه‌ي انساني اكثر كشورها محسوب مي‌گردد. با توجه اهميت موضوع، هدف از تحقيق حاضر بررسي فضايي فقر شهري و همچنين شناسايي عوامل تأثيرگذار بر سازمان‌يابي فضايي اين پديده در شهر تبريز مي‌باشد. در اين راستا، روش تحقيق از نظر هدف كاربردي و رويكرد حاكم بر آن تحليل فضايي مي‌باشد. بدين‌منظور براي گردآوري داده‌هاي تحقيق از اطلاعات موجود در بلوك‌هاي آماري سال 1395 شهر تبريز و پرسشگري از نخبگان دانشگاهي و مديران شهري و براي تجزيه و تحليل اطلاعات تحقيق از شاخص نزديكترين همسايه (NNI) و Hot Spot Analysis در نرم‌افزار GIS و همچنين مدل تحليل معادلات ساختاري در نرم‌افزار AMOS استفاده شده است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه پهنه‌هاي فقيرنشين شهر تبريز در مركز و حاشيه‌ي شهر گسترش يافته و توزيع اين پهنه‌ها بر مبناي شاخص Z، خوشه‌اي بوده است. از طرفي دوگانگي فضايي فقر بين شرق و غرب شهر و مناطق حاشيه‌اي و مركزي قابل مشاهده است. از عوامل تأثيرگذار بر گسترش و سازمان‌يابي فضايي پهنه‌هاي فقيرنشين شهر نيز مي‌توان در سطح كلان به متغيرهاي سازوكار تبعيض‌آميز و فقرزا بر پايه‌ي توزيع غيرعادلانه‌ي منابع قدرت، ثروت و درآمد و افزايش فاصله‌ي طبقاتي بين اقشار مختلف و در سطح خرد به متغيرهاي افزايش بي‌رويه‌ي جمعيت شهر تبريز و ناكارآمدي بازارهاي رسمي زمين و مسكن شهر تبريز اشاره داشت كه به ترتيب ارزش اين متغيرها بر مبناي مدل ساختاري 0.83، 0.77، 0.69 و 0.63 مي‌باشد.